Starship voor het eerst in een baan om de aarde met vlucht 14

Starship is voor het eerst in een baan om de aarde gekomen. De veertiende testvlucht van de grootste raket ooit gebouwd is maandag 28 september 2026 om 14.49 uur Nederlandse en Belgische tijd (7.49 uur in Texas) vertrokken vanaf Starbase, bij de eerste poging. Het lanceervenster van 75 minuten opende om 14.15 uur; SpaceX had al aangegeven ongeveer een halfuur later te willen starten. In het vrachtruim liggen 26 Starlink V3-satellieten. Eerder was 22 september het doel.

Stand van de missie: schip 41 zit in een baan om de aarde, iets wat Starship nog nooit eerder lukte (TechCrunch, Space.com). Helemaal vlekkeloos ging het niet: tijdens de klim viel een van de zes Raptor-motoren van het schip te vroeg uit. In de vluchtevaluatie die SpaceX later op de missiepagina zette, staat dat het om een van de drie vacuümversies (RVac) ging. De vijf andere motoren brandden langer dan gepland, zodat het schip toch op de beoogde suborbitale baan kwam, een baan die vanzelf veilig terugvalt. Pas toen de vluchtleiding had vastgesteld dat de drie 'zeeniveau'-Raptors, nodig voor de latere ontstekingen, in orde waren, kwam het groene licht voor de baan. Dat verklaart waarom SpaceX in de uitzending eerst meldde de inbranding over te slaan en dat enkele minuten later terugdraaide. De inbranding zelf deed één zeeniveaumotor.

Ook de booster had het niet makkelijk. Volgens SpaceX viel al tijdens de klim een Raptor van de Super Heavy uit. Voor de terugkeermanoeuvre (boostback) ontstaken 31 van de 33 motoren opnieuw, voor de landingsbrand 11 van de 13 geplande, daarna nog vijf en ten slotte drie. De boostback was dit keer bewust zo opgezet dat de resterende vloeibare zuurstof in de hoofdtank opging: een test van de grenzen van de booster met het oog op toekomstige landingen bij de lanceerplek. Na het doven van de motoren activeerde SpaceX het vluchtbeëindigingssysteem van de booster, volgens het bedrijf als demonstratie van de veiligheidsapparatuur. De 'hot staging' tussen booster 21 en het schip volgde na 2 minuten en 34 seconden; de gesimuleerde landing boven de Golf van Mexico noemt TechCrunch de netste tot nu toe, zonder terugkeer naar de toren. Na de inbranding in de baan, op zo'n 275 km hoogte, begon het schip met het uitzetten van de satellieten en heeft het volgens TechCrunch en persbureau ANI alle 26 Starlink V3-exemplaren in een baan gebracht. Of elke satelliet zijn antennes en zonnepanelen uitklapt en verbinding maakt met het netwerk, moet nog blijken: een volledig overzicht van SpaceX ontbreekt nog.

Eerder terug: bij het eerste controlepunt in de baan besloot SpaceX de vlucht eerder te beëindigen en het schip te laten landen op een vooraf gepland punt in het noorden van de Stille Oceaan, bij Hawaï, in plaats van zo'n zes rondjes te maken en ten westen van Chili neer te komen (Starlust, ABC News). De reden kwam later met de officiële evaluatie: SpaceX heeft de tijd in de baan uit voorzorg beperkt, vanwege het motorprobleem tijdens de klim. Het landingsgebied in het noorden van de Stille Oceaan was een van twee zones die vóór de start waren afgesproken en vrijgemaakt van scheep- en luchtvaart. Ook ingekort duurde de vlucht nog ongeveer drie keer zo lang als de eerdere tests.

Hoe het afliep: de remmanoeuvre om de baan te verlaten volgde ongeveer 2 uur en 12 minuten na de start, zo'n zes en een half uur eerder dan gepland. Het schip dook met zijn kleppen de atmosfeer in, kantelde, voerde de landingsbrand uit en kwam ongeveer 3 uur en 8 minuten na de start ten noorden van Hawaï in zee neer, rond 17.58 uur Nederlandse en Belgische tijd (ABC News, Wikipedia). De landing was harder dan bij vlucht 13: volgens Starlust en Space.com vatte schip 41 binnen enkele seconden na het neerkomen vlam, terwijl schip 40 in juli heel bleef. In zijn evaluatie schrijft SpaceX dat het de allereerste deorbit-brand van Starship was en dat voor de kanteling en landingsbrand alle drie de zeeniveau-Raptors opnieuw ontstaken, waarna het schip op het doelpunt neerkwam; over de vlammen zegt het bedrijf niets. Een oorzaak van de motorstoringen is nog niet genoemd.

Bij alle dertien vorige vluchten kwam het schip bewust terug voordat het een hele omloop had voltooid. Nu is het plan om echt in een baan te komen, een lading af te zetten die blijft werken en het schip daarna gecontroleerd terug te halen.

Hoe verloopt de missie?

Volgens de missiepagina van SpaceX en vakmedia ziet het profiel er zo uit:

1. Lancering vanaf Starbase in het zuiden van Texas, met de 33 Raptor-motoren van de Super Heavy-booster.
2. Scheiding na enkele minuten. De booster wordt dit keer niet opgevangen door de armen van de toren, maar landt in de Golf van Mexico.
3. Het schip komt in een baan op ongeveer 275 kilometer hoogte.
4. Het uitzetten van de 26 satellieten begint volgens Spaceflight Now ongeveer 34 minuten na de start en duurt zo'n halfuur, grofweg één satelliet per minuut. Drie exemplaren hebben extra camera's om het hitteschild van het schip te filmen. Het plan was dat het schip bijna tien uur in de ruimte zou blijven, goed voor ongeveer zes rondjes om de aarde.
5. Voor de terugkeer start het schip één motor in de ruimte en landt het in de Stille Oceaan ten westen van Chili, met een laatste manoeuvre die een toekomstige landing bij de toren nabootst. Op 28 september koos SpaceX uiteindelijk voor een kortere vlucht en een reservelandingsplek in het noorden van de Stille Oceaan (zie boven).

Die laatste stap is de belangrijkste. Een voertuig van deze omvang dat onbestuurbaar in een baan blijft hangen, is een reëel risico voor andere satellieten. Het Europese ruimteagentschap ESA waarschuwt al langer voor de groeiende drukte in lage banen, zoals in het ESA-rapport over ruimteschroot. SpaceX moet laten zien dat het schip betrouwbaar een motor kan herstarten en precies kan terugkeren.

Waarom zijn de Starlink V3-satellieten belangrijk?

De V3-satellieten zijn te groot voor de Falcon 9; zonder Starship kunnen ze niet omhoog. Volgens cijfers van SpaceX, gemeld door Engadget, levert één V3-satelliet 1 Tbps downloadcapaciteit, ongeveer tien keer zoveel als een V2, en 160 Gbps upload, zo'n 22 keer meer. Op papier voegen de 26 satellieten van deze vlucht samen 26 Tbps toe.

De V2-waarden zijn afgeleid uit de verhoudingen die SpaceX noemt en dus benaderingen.

Bij vlucht 13 zette Starship al 20 V3-satellieten uit, maar op een suborbitale baan: ze vielen kort daarna terug en verbrandden. De satellieten van vlucht 14 moeten de eerste V3's worden die klanten echt bedienen. SpaceX meldt dat het met alle 26 contact heeft, via laserverbindingen, grondstations en Starlink-schotels van gebruikers. Eerst volgen nog controles in de ruimte en het ophogen van hun baan.

Wat merkt u ervan in Nederland en België?

Op korte termijn niets. Starlink is in beide landen beschikbaar en wordt vooral gebruikt op plekken zonder snelle vaste verbinding, op boten en in campers. Zesentwintig satellieten zijn een kleine fractie van een netwerk van duizenden, en SpaceX heeft niet gezegd wanneer de extra capaciteit leidt tot hogere snelheden of nieuwe abonnementen in Europa.

Belangrijker is het strategische plaatje. De Europese Unie bouwt aan een eigen satellietnetwerk, IRIS², dat pas tegen het einde van dit decennium operationeel moet zijn. Veel technische kennis daarvoor zit bij ESA, waarvan het grootste technische centrum, ESTEC, in Noordwijk staat; daar wordt in 2027 ook de Apophis-sonde Ramses samengebouwd en getest. Een werkende, herbruikbare Starship maakt het voor SpaceX nog goedkoper om satellieten te lanceren en vergroot dus de voorsprong op Europa.

Hoe kwam de lancering tot stand?

Het laatste papieren obstakel verdween twee dagen voor de start. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA gaf op 26 september toestemming voor de lancering en terugkeer van vlucht 14 en maakte dat een dag later bekend. Omdat het schip nu een volledige baan vliegt, was een aangepaste vergunning nodig die voldoet aan de eisen voor publieke veiligheid, lading en financiële aansprakelijkheid. Volgens Tesla Oracle zorgden juist de vragen over publieke veiligheid voor het uitstel van de eerdere datum. De generale repetitie met volle tanks (wet dress rehearsal) had SpaceX al op 24 september afgerond; daarna werd de raket uit elkaar gehaald en op 26 september opnieuw gestapeld.

Aviation Week noemt ook enkele tijdstippen uit het vluchtplan. Ongeveer 25 minuten na de start brengt één Raptor-motor het schip in zijn baan. De remmanoeuvre voor de terugkeer duurt 11 seconden en volgt bijna negen uur na de lancering. De hele missie zou zo'n 9 uur en 50 minuten duren, tot SpaceX besloot het schip eerder terug te halen.

Voor het geval van uitstel had de FAA drie tijdelijke luchtruimbeperkingen (TFR's) voor "space operations" boven Starbase gepubliceerd: voor maandag 28, dinsdag 29 en woensdag 30 september. Dat bleek niet nodig. Waar vlucht 13 pas bij de derde poging vertrok, ging vlucht 14 op de eerste dag de lucht in.

Hoe ging vlucht 13?

Vlucht 13 vertrok op 24 juli 2026. Op 16 juli stopte de computer het aftellen omdat vier motoren niet ontstaken, op 23 juli gooide het weer roet in het eten. Tijdens de vlucht werkten alle 33 boostermotoren; het schip zette de satellieten uit en landde in de Indische Oceaan. De booster ging verloren: bij de landingsbrand liepen niet alle motoren stabiel en de klap op het water was te hard.

Waarom is dit een belangrijke stap?

Een geslaagde orbitale vlucht betekent de overgang van testen naar echte missies. Starship is niet alleen bedoeld voor Starlink: NASA heeft een aangepaste versie gekozen als maanlander voor het Artemis-programma. Daarvoor moet het schip betrouwbaar een baan bereiken en in de ruimte kunnen worden bijgetankt. Precies daar laat vlucht 14 een open vraag achter: bij schip en booster samen vielen meerdere motoren uit of ontstaken ze niet, terwijl een maanmissie vraagt om een reeks tankvluchten waarbij de Raptors telkens moeten werken. Of het om losse defecten gaat of om een probleem dat aanpassingen aan alle motoren vergt, zal naar onze inschatting meebepalen hoe snel de volgende testvluchten volgen. Ook andere bedrijven kijken naar de ruimte als werkterrein, zoals Google met zijn plan voor AI-chips in een baan om de aarde.

SpaceX zendt lanceringen doorgaans live uit via de eigen website en het officiële X-account.

Veelgestelde vragen

Hoe laat is Starship vertrokken?

Maandag 28 september 2026 om 14.49 uur Midden-Europese zomertijd (12.49 uur UTC), bij de eerste poging. In Nederland en België geldt dezelfde tijd.

Heeft Starship een baan om de aarde bereikt?

Ja. Op 28 september 2026 kwam het schip tijdens vlucht 14 voor het eerst in een baan om de aarde, ondanks het vroegtijdig uitvallen van een van de zes Raptor-motoren.

Hoe verliep de terugkeer?

Eerder dan gepland. Volgens het oorspronkelijke vluchtplan zou het schip rond 0.40 uur op 29 september landen, maar SpaceX beëindigde de missie na het eerste controlepunt in de baan. Het schip kwam rond 17.58 uur op 28 september (NL/BE) ten noorden van Hawaï in zee neer en vatte enkele seconden later vlam.

Waarom heeft SpaceX de vlucht ingekort?

Uit voorzorg. In de officiële evaluatie schrijft SpaceX dat het de tijd in de baan heeft beperkt vanwege de motor die tijdens de klim uitviel. Daardoor duurde de vlucht ongeveer drie uur in plaats van bijna tien.

Heeft SpaceX een FAA-vergunning voor vlucht 14?

Ja. De FAA keurde de lancering en terugkeer op 26 september 2026 goed en maakte het besluit op 27 september bekend.

Wat maakt vlucht 14 bijzonder?

Het is de eerste Starship-vlucht die een volledige baan om de aarde moet maken. Alle dertien eerdere vluchten waren suborbitaal.

Hoeveel satellieten zijn er uitgezet?

Alle 26 Starlink V3-satellieten aan boord, volgens TechCrunch en ANI. Het zijn de eerste V3's die in het netwerk in dienst moeten blijven; SpaceX zegt met elk van hen contact te hebben.

Is de booster door de toren opgevangen?

Nee. Zoals gepland voerde Super Heavy een gesimuleerde landing boven de Golf van Mexico uit, zonder poging tot vangst met de torenarmen.

Update (30 september 2026, 06.05 uur): SpaceX heeft een vluchtevaluatie op de missiepagina gezet. Toegevoegd: de reden voor de vervroegde terugkeer (voorzorg na de motorstoring bij de klim), het type uitgevallen motor van het schip (vacuüm-Raptor), een uitgevallen boostermotor bij de klim, de gesimuleerde landing met 11 van 13 motoren, het geactiveerde vluchtbeëindigingssysteem en het contact met alle satellieten. Samenvatting, tabel, duiding en veelgestelde vragen bijgewerkt.

Update (28 september 2026, 18.50 uur): het schip is rond 17.58 uur in het noorden van de Stille Oceaan geland en vatte enkele seconden later vlam (bronnen: ABC News, Wikipedia, Starlust, Space.com). Samenvatting, tabel en veelgestelde vragen bijgewerkt.

Update (28 september 2026, 16.55 uur): SpaceX haalt het schip eerder terug: landing in het noorden van de Stille Oceaan iets meer dan drie uur na de start, in plaats van rond 0.40 uur ten westen van Chili (bronnen: Starlust, ABC News). Samenvatting, tabel en veelgestelde vragen bijgewerkt.

Update (28 september 2026, 16.20 uur): het schip heeft alle 26 Starlink V3-satellieten uitgezet (bronnen: TechCrunch, ANI via The Tribune). Samenvatting, tabel en veelgestelde vragen bijgewerkt.

Update (28 september 2026, 15.50 uur): volgens Space.com is het uitzetten van de Starlink V3-satellieten begonnen; de definitieve uitkomst is nog niet bevestigd.

Update (28 september 2026, 15.25 uur): Starship zit voor het eerst in een baan om de aarde (bronnen: TechCrunch, Space.com). Toegevoegd: het vroegtijdig uitvallen van een motor van het schip, de uitkomst van de booster en een tabel met de stand van de missie. Het uitzetten van de satellieten is nog niet bevestigd.

Update (28 september 2026, 15.05 uur): Starship is om 14.49 uur vertrokken (bronnen: Space.com, Next Spaceflight, Starlust). De verwachte tijden voor het uitzetten van de satellieten zijn toegevoegd. De uitkomst van het inbranden in de baan is nog niet bekend.

Update (28 september 2026, 12.35 uur): de FAA verleende de vergunning voor lancering en terugkeer op 26 september (bekendgemaakt op 27 september); de belangrijkste tijdstippen van de missie zijn toegevoegd. Op het moment van deze update was de lancering nog niet begonnen.

Update (27 september 2026): toegevoegd dat de FAA luchtruimbeperkingen heeft gepubliceerd voor 28, 29 en 30 september (reservedagen), plus de stand van de lanceervergunning.

Omslagfoto: Jenny Hautmann, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons (foto uit 2023, ter illustratie).