JAXA lanceert MMX vanavond om 21:41: monsters van Marsmaan Phobos

Japan zet vanavond een grote stap richting Mars. Het Japanse ruimtevaartagentschap JAXA lanceert de sonde Martian Moons eXploration (MMX) op maandag 19 oktober 2026 om 21:41 uur Nederlandse en Belgische tijd. Een H3-raket brengt de sonde vanaf het Tanegashima Space Center in het zuiden van Japan op weg naar Phobos, de grootste van de twee manen van Mars. In Japan is het op dat moment al dinsdag, 04:41 uur.

Het doel is ambitieus: MMX moet als eerste missie ooit materiaal van een Marsmaan verzamelen en naar de aarde terugbrengen. Bij het schrijven van dit artikel had de lancering nog niet plaatsgevonden.

Wat gaat MMX precies doen?

MMX is geen snelle flyby, maar een missie van vijf jaar. Volgens ESA en JAXA ziet het plan er zo uit:

• De sonde komt in augustus 2027 aan bij Mars en gaat in september 2027 in een zogeheten quasi-satellietbaan rond Phobos.
• Van 2027 tot 2030 brengt MMX beide manen, Phobos en Deimos, in kaart met in totaal dertien wetenschappelijke instrumenten.
• Begin 2029 zet de sonde de kleine rover Idefix af op Phobos.
• In 2030 landt de sonde zelf op het maanoppervlak om monsters te nemen en vertrekt daarna richting aarde.
• In 2031 landt een capsule met minstens 10 gram Phobos-materiaal in Australië. Daarna gaan de monsters naar Japan voor onderzoek.

De sonde is fors: inclusief brandstof weegt MMX volgens ESA ongeveer 4200 kilo. Volgens JAXA is het toestel 5,3 meter hoog, 9 meter lang en 4,5 meter breed.

Waarom juist Phobos?

Phobos en Deimos zijn kleine, onregelmatige manen, en wetenschappers weten nog steeds niet hoe ze zijn ontstaan. Er zijn twee hoofdtheorieën: het zijn ingevangen planetoïden die door de zwaartekracht van Mars zijn vastgehouden, of ze zijn gevormd uit puin na een grote inslag op Mars. Monsters die op aarde met de beste laboratoriumapparatuur worden onderzocht, moeten dat raadsel beantwoorden.

Dat is meer dan een academische vraag. Als Phobos uit Mars-materiaal bestaat, bevat het misschien ook sporen van de vroege geschiedenis van de planeet zelf. Daarnaast levert de missie volgens ESA kennis op voor latere bemande missies naar Mars.

Welke rol speelt Europa?

MMX is een Japanse missie, maar met veel internationale hulp. Partners zijn NASA, ESA, het Franse CNES en het Duitse DLR.

Europese wetenschappers krijgen volgens ESA ook toegang tot de gegevens en tot de teruggebrachte monsters. De rover Idefix weegt op aarde 25 kilo, maar door de minieme zwaartekracht van Phobos voelt hij daar volgens ESA aan als ongeveer 15 gram. Dat maakt rijden op het oppervlak een technische uitdaging op zich.

De samenwerking tussen ESA en JAXA is niet nieuw. Ook de planetoïdenmissie Ramses, die volgend jaar bij ESTEC in Noordwijk wordt samengebouwd en getest, vertrekt straks met een Japanse H3-raket; lees meer in ons artikel over de Ramses-sonde voor Apophis.

Hoe kunt u de lancering volgen?

JAXA zendt lanceringen gewoonlijk live uit via zijn officiële kanalen; ook ESA besteedt op zijn website aandacht aan de start. In Nederland en België valt de lancering op een gunstig tijdstip: rond kwart voor tien 's avonds. Bij lanceringen kan het startmoment altijd nog verschuiven door weer of techniek. Wij werken dit artikel bij zodra de uitkomst bekend is.

Wie de ruimtevaart dit najaar volgt, kan ook terugkijken naar de eerste baanvlucht van Starship tijdens vlucht 14.

Veelgestelde vragen

Hoe laat wordt MMX gelanceerd?

Op 19 oktober 2026 om 19:41 uur UTC. Dat is 21:41 uur in Nederland en België en 04:41 uur op 20 oktober in Japan.

Wanneer komen de monsters op aarde aan?

Volgens de planning in 2031. De capsule landt in Australië.

Hoeveel materiaal brengt MMX mee?

Het doel is minstens 10 gram van het oppervlak van Phobos.

Is het de eerste keer dat Japan monsters uit de ruimte haalt?

Nee. JAXA bracht eerder met de Hayabusa-missies materiaal van planetoïden naar de aarde. MMX is wel de eerste missie die monsters van een Marsmaan moet terugbrengen.