Starship ilk kez yörüngeye ulaştı, 26 Starlink V3 uydusunu bıraktı

SpaceX'in dev roketi Starship, tarihinde ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı. Flight 14 adı verilen test uçuşu 28 Eylül 2026 Pazartesi, Türkiye saatiyle 15:49'da Teksas'taki Starbase'den kalktı. Pencere 15:15'te açılmıştı; kalkış yaklaşık yarım saat sonra, ilk denemede gerçekleşti. Roketin burun kısmında 26 adet Starlink V3 internet uydusu var. Bu uçuşu önemli kılan şey şu: Starship'in bugüne kadarki 13 uçuşunun tamamı yörünge altıydı, yani araç Dünya'yı bir kez bile tam turlamadan geri dönüyordu.

Uçuş aslında 22 Eylül'e planlanmıştı; SpaceX tarihi yaklaşık bir hafta ileri aldı. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) gerekli lisansı uçuştan önceki hafta sonu verdi.

Uçuşta şu ana kadar ne oldu?

Bu bölüm 30 Eylül, 06:50 (TSİ) itibarıyla SpaceX'in uçuş değerlendirmesiyle günceldir. Uçuş tamamlandı.

Space.com'un canlı yayın notlarına göre SpaceX yorumcusu Dan Huot, itici kademenin geri dönüş ateşlemesinde 33 Raptor motorundan yalnızca 31'inin yeniden ateşlendiğini doğruladı. Buna rağmen itici kademe Meksika Körfezi'nde planlandığı gibi suya simüle bir iniş yaptı. TechCrunch bunu, SpaceX'in V3 sürümüyle yaptığı en temiz simüle iniş olarak değerlendirdi. Bu kademe zaten kurtarılmayacaktı; asıl hedef üst kademeydi.

SpaceX'in görev sayfasında yayımladığı uçuş değerlendirmesi tabloyu biraz daha netleştiriyor. Buna göre Super Heavy'de daha tırmanış sırasında bir Raptor kapanmış. Dönüş ateşlemesi bu kez bilerek ana tanktaki sıvı oksijenin kalanını tüketecek şekilde planlanmış; amaç, ileride kalkış noktasına geri dönecek uçuşlar öncesinde kademenin sınırlarını görmek. İniş ateşlemesinde ise planlanan 13 motordan 11'i çalıştı. SpaceX'e göre eksik kalan iki motor dönüş ateşlemesinde de yanmamıştı ve bunlardan biri tırmanışta kapanan motordu. Kademe ardından beş, sonra üç motora düşerek suya indi. Motorlar susunca SpaceX, güvenlik donanımını denemek amacıyla itici kademenin uçuş sonlandırma sistemini (FTS) tetikledi.

Asıl heyecan da üst kademede yaşandı. TechCrunch'ın aktardığına göre Ship 41'deki altı Raptor motorundan biri, itici kademeden ayrıldıktan kısa süre sonra kapandı. SpaceX'in değerlendirmesine göre bu, gemideki üç vakum motorundan (RVac) biriydi; kalan beş motor itki kaybını telafi etmek için planlanandan uzun süre çalıştı ve gemi önce öngörülen, kendiliğinden güvenli yörünge altı rotaya girdi. Kontrol ekibi, sonraki ateşlemeler için gereken üç deniz seviyesi Raptor'unun sağlam olduğunu görünce yörünge operasyonlarına onay verdi; canlı yayında duyurulan iptal böylece birkaç dakika içinde geri alındı. Yörüngeye oturma ateşlemesini tek bir deniz seviyesi motoru yaptı. Sonuç: Starship, 13 yörünge altı uçuşun ardından ilk kez Dünya yörüngesine oturdu. Space.com da canlı yayın sayfasında aracın yörüngede olduğunu duyurdu.

Yörüngedeki ilk iş kusursuz geçti: Ship 41, taşıdığı 26 Starlink V3 uydusunun tamamını bıraktı. TechCrunch'a göre SpaceX uyduların hepsiyle bağlantı kurdu ve bunların birkaç hafta içinde müşterilere hizmet vermeye başlaması bekleniyor. SpaceX'in canlı yayında aktardığına göre uydulardan üçüne kamera takılmış; bunlar geminin ısı kalkanının görüntülerini yer ekibine gönderecek. Uydular bundan sonra antenlerini ve güneş panellerini açıp kendi iticileriyle yörüngelerini yükseltecek.

Uçuşun ikinci yarısı ise kısaldı. Kalkıştan yaklaşık bir buçuk saat sonraki kontrol noktasında görev ekibi, aracı 10 saat boyunca yörüngede tutmak yerine erken indirme kararı aldı. SpaceX'in açıklamasına göre gemi, önceden izin alınmış Kuzey Pasifik bölgesine güvenli biçimde indirilecek; toplam uçuş süresi yaklaşık 3 saate iniyor. SpaceX gerekçeyi sonradan açıkladı: Yörüngede kalınan süre, tırmanışta yaşanan motor sorunu nedeniyle ihtiyaten kısaltıldı. İniş yapılan Kuzey Pasifik bölgesi, kalkıştan önce belirlenmiş iki yedek iniş alanından biriydi. Yine de 3 saatlik uçuş, önceki test uçuşlarının yaklaşık üç katı uzunluğunda.

Dönüş de planlanan kısaltılmış takvime uydu. Ship 41, yörüngeden çıkış ateşlemesini tek Raptor motoruyla yaptı, atmosfere girişte kanatçıklarıyla yönünü korudu ve Türkiye saatiyle 19:00 civarında Kuzey Pasifik'e indi. Wikipedia'daki uçuş kaydına göre gemi kontrollü alçalma, dikey konuma dönüş (flip) ve iniş ateşlemesini tamamladı; ancak iniş ateşlemesi sırasında arka bölümde bir sızıntı olduğu ve çevresinde alev göründüğü not edildi. Starlust'un canlı yayın notlarına göre gemi suya sert indi ve birkaç saniye içinde alevler içinde kaldı. Temmuzdaki Flight 13'te Ship 40 ise inişten sonra bütün kalmıştı. SpaceX ise değerlendirmesinde geminin dönüş manevrası ve iniş ateşlemesi için üç deniz seviyesi motorunun hepsini yeniden ateşlediğini ve hedef bölgeye indiğini yazıyor; alevlere değinmiyor. Araç zaten kurtarılmayacaktı. Motor arızalarının nedeni ise henüz açıklanmadı.

Uçuş planı adım adım

Starship iki parçadan oluşuyor: altta Super Heavy adlı itici kademe (bu uçuşta B21), üstte ise uzaya çıkan Ship 41. Birleştirilmiş hâliyle yaklaşık 124 metre boyunda. SpaceX'in görev tanımına göre plan şöyle:

1. Kalkış: Teksas'ın güneyindeki Starbase tesisinden.
2. Ayrılma: Birkaç dakika sonra Super Heavy ayrılıyor ve bu kez fırlatma kulesine dönmek yerine Meksika Körfezi'ne iniyor. Kuleyle yakalama denenmeyecek.
3. Yörünge: Ship, yaklaşık 275 km irtifada yörüngeye oturuyor.
4. Uzayda 10 saat: Araç yaklaşık 10 saat boyunca Dünya çevresinde altı tur atıyor, bu sırada 26 uydu bırakılıyor.
5. Dönüş: Tek motorla yapılan bir yörüngeden çıkış ateşlemesinin ardından atmosfere giriliyor ve Şili'nin batısında, Pasifik Okyanusu'na iniş yapılıyor. Bu iniş, ileride aracın kule kollarıyla yakalanacağı bir manevrayı taklit edecek.

Not: Uçuş sırasında 4. ve 5. adımlar değişti. SpaceX aracı 10 saat yerine toplam yaklaşık 3 saat sonra, Kuzey Pasifik'teki önceden izinli bölgeye indirmeye karar verdi (yukarıdaki tablo).

Aracı ilk yörüngesinden hemen sonra geri indirmenin bir nedeni var: Bu büyüklükte bir araç kontrolden çıkarsa kalıcı bir yörüngede tehlike oluşturabilir. Bu yüzden tek motorla kontrollü dönüş, testin en kritik adımlarından biri.

Starlink V3 uyduları neden önemli?

Üçüncü nesil Starlink uyduları öncekilerden çok daha büyük ve Falcon 9'a sığmıyor; bu yüzden Starship'e bağımlılar. SpaceX'e göre her V3 uydusu ağa 1 Tbps indirme kapasitesi ekliyor, bu da V2 uydularının yaklaşık 10 katı. Engadget'in aktardığına göre yükleme tarafında artış yaklaşık 22 kat. Tek uçuşta 26 uydu, ağa toplamda 26 Tbps kapasite demek.

Temmuzdaki 13. uçuşta Starship 20 adet V3 uydusunu bırakmıştı. Ancak uçuş yörünge altı olduğu için bu uydular kısa süre sonra atmosfere girip yandı. Flight 14'te ise uyduların ilk kez gerçek ağın parçası olması planlanıyor.

Bu Türkiye için ne anlama geliyor?

Doğrudan bir etkisi yok: Starlink Türkiye'de hâlâ lisanslı olarak hizmet vermiyor. Hizmetin gelmesi için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan (BTK) lisans alınması gerekiyor ve verinin nerede tutulacağı gibi konular henüz netleşmedi. Yine de Starship'in yörüngeye düzenli çıkabilmesi, uydu internetinin genel olarak ucuzlaması ve hızlanması için belirleyici bir adım. Rakip Amazon'un Kuiper projesi de benzer bir yarış içinde.

Uzay altyapısına ilgi yalnızca internetle sınırlı değil: Google da kısa süre önce yapay zeka çiplerini uzayda test edeceğini açıkladı ve bu uydu da bir SpaceX roketiyle fırlatılacak.

Kalkışa nasıl gelindi?

SpaceX, 24 Eylül'de fırlatma provasını (wet dress rehearsal) tamamladı: Roket tamamen yakıtla dolduruldu ve motorlar ateşlenmeden fırlatma günü adımları prova edildi. O tarihte FAA'nın uçuş lisansı henüz yoktu; lisans 26 Eylül Cumartesi verildi ve ertesi gün duyuruldu. Flight 13 ancak üçüncü denemede havalanabilmişti; Flight 14 ise ilk denemede kalktı.

Arka plan: Flight 13'te ne olmuştu?

Flight 13, 24 Temmuz 2026'da kalktı. 16 Temmuz'daki ilk denemede dört motor ateşlenmediği için sistem kalkışı son anda otomatik olarak durdurmuş, 23 Temmuz'daki ikinci deneme ise hava nedeniyle iptal edilmişti. Uçuşta Super Heavy'nin 33 motorunun tamamı çalıştı. Üst kademe uyduları bıraktı ve Hint Okyanusu'na bugüne kadarki en yumuşak inişini yaptı. İtici kademe ise iniş sırasında motorlarının bir kısmı düzgün çalışmadığı için suya sert çarptı ve kaybedildi.


Yörüngeye başarıyla çıkmak, Starship'in test aracından gerçek bir taşıyıcıya dönüşmesi anlamına geliyor. Bu yalnızca Starlink için değil, NASA'nın Artemis programı için de kritik: Starship'in özel bir sürümü, astronotları Ay yüzeyine indirecek araç olarak seçilmişti. Bunun için sistemin düzenli olarak yörüngeye çıkabilmesi ve orada yakıt ikmali yapılabilmesi gerekiyor. Flight 14 sonrası asıl soru da burada: Gemide ve itici kademede toplam birkaç motor sorun çıkardı, nedeni ise henüz bilinmiyor. Ay görevi için art arda çok sayıda yakıt ikmali uçuşu gerekeceğinden, Raptor motorlarının her seferinde güvenilir biçimde ateşlenmesi kritik. Sorunun tekil bir parça arızası mı, yoksa tüm motorlarda değişiklik gerektiren bir tasarım meselesi mi olduğu, sonraki test uçuşlarının takvimini de belirleyecek.

SpaceX fırlatmaları genellikle kendi sitesinden ve X hesabından canlı yayınlıyor. Uçuşu yerinde takip etmedik; bilgiler SpaceX'in görev sayfasına ve yukarıdaki kaynaklara dayanıyor.

Sık sorulan sorular

Starship Flight 14 Türkiye saatiyle kaçta fırlatıldı?

28 Eylül 2026 Pazartesi, 15:48:59'da (TSİ), 15:15'te açılan 75 dakikalık pencerenin içinde ve ilk denemede.

Starship yörüngeye ulaştı mı?

Evet. Üst kademedeki altı motordan biri (bir vakum Raptor) erken kapanmasına rağmen Ship 41, Starship tarihinde ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı.

SpaceX uçuşu neden kısalttı?

SpaceX'e göre tırmanışta yaşanan motor sorunu nedeniyle ihtiyaten. Bu yüzden uçuş planlanan yaklaşık 10 saat yerine 3 saat kadar sürdü.

Starlink V3 uyduları bırakıldı mı?

Evet. 26 uydunun tamamı bırakıldı ve SpaceX her biriyle bağlantı kurdu. Uyduların birkaç hafta içinde hizmete girmesi bekleniyor.

Starship nereye ve ne zaman indi?

SpaceX 10 saatlik planı kısalttı. Gemi, toplam yaklaşık 3 saatlik uçuşun sonunda, Türkiye saatiyle 28 Eylül akşamı 19:00 civarında Kuzey Pasifik'e indi. İniş sırasında arka bölümde alev görüldü ve araç suya temastan kısa süre sonra yandı.

Bu uçuşu diğerlerinden farklı kılan ne?

Starship ilk kez Dünya çevresinde tam yörüngeye çıktı ve uydularını gerçek ağa teslim etti. Önceki 13 uçuşun hepsi yörünge altıydı.

Starship kaç uydu taşıyor?

26 adet üçüncü nesil Starlink uydusu. Bu uyduların ağda kalıcı olarak çalışması hedefleniyor.

Starlink Türkiye'de kullanılabilecek mi?

Şu an için hayır. Starlink'in Türkiye'de hizmet verebilmesi için BTK lisansı gerekiyor ve bu süreç henüz sonuçlanmadı.

Güncelleme (28 Eylül 2026, 16:20 TSİ): Starship 15:49'da (TSİ) kalktı; Super Heavy'nin Körfez'e inişi ve motor durumu eklendi, uçuş zaman çizelgesi tablo olarak verildi. Yörüngeye oturma sonucu henüz açıklanmadı.

Güncelleme (28 Eylül 2026, 16:50 TSİ): Ship 41 yörüngeye ulaştı; üst kademedeki motor kaybı, SpaceX'in iptal/devam kararı ve Super Heavy'nin simüle inişi eklendi. Starlink dağıtımı henüz teyit edilmedi.

Güncelleme (28 Eylül 2026, 17:50 TSİ): 26 Starlink V3 uydusunun tamamının bırakıldığı ve hepsiyle bağlantı kurulduğu eklendi. SpaceX'in uçuşu kısaltarak aracı yaklaşık 3 saat sonunda Kuzey Pasifik'e indirme kararı işlendi; tablo, özet ve SSS güncellendi.

Güncelleme (28 Eylül 2026, 19:10 TSİ): Ship 41'in yörüngeden çıkış ateşlemesi ve Kuzey Pasifik'e inişi eklendi. İniş ateşlemesinde arka bölümde alev görüldü, araç suya temastan sonra yandı. Tablo, özet ve SSS güncellendi.

Güncelleme (30 Eylül 2026, 06:50 TSİ): SpaceX görev sayfasında uçuş değerlendirmesini yayımladı. Uçuşun kısaltılma gerekçesi (tırmanıştaki motor sorunu nedeniyle ihtiyat), gemide kapanan motorun vakum Raptor olduğu, Super Heavy'de tırmanışta kapanan motor, iniş ateşlemesinde 13 motordan 11'inin çalışması ve uçuş sonlandırma sisteminin tetiklenmesi eklendi. Tablo, özet, değerlendirme ve SSS güncellendi.

Kapak görseli: Jenny Hautmann, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons (2023 tarihli, temsilî).