SpaceX, dev roketi Starship'i ilk kez Dünya çevresinde tam bir yörüngeye göndermeye hazırlanıyor. Flight 14 adı verilen test uçuşu 28 Eylül 2026 Pazartesi günü planlanıyor; fırlatma penceresi Türkiye saatiyle 15:15'te açılıyor ve 75 dakika açık kalıyor. Roketin burun kısmında 26 adet Starlink V3 internet uydusu var. Bu uçuşu önemli kılan şey şu: Starship'in bugüne kadarki 13 uçuşunun tamamı yörünge altıydı, yani araç Dünya'yı bir kez bile tam turlamadan geri dönüyordu.
Uçuş aslında 22 Eylül'e planlanmıştı; SpaceX tarihi yaklaşık bir hafta ileri aldı.
Uçuş adım adım nasıl ilerleyecek?
Starship iki parçadan oluşuyor: altta Super Heavy adlı itici kademe (bu uçuşta B21), üstte ise uzaya çıkan Ship 41. Birleştirilmiş hâliyle yaklaşık 124 metre boyunda. SpaceX'in görev tanımına göre plan şöyle:
- Kalkış: Teksas'ın güneyindeki Starbase tesisinden.
- Ayrılma: Birkaç dakika sonra Super Heavy ayrılıyor ve bu kez fırlatma kulesine dönmek yerine Meksika Körfezi'ne iniyor. Kuleyle yakalama denenmeyecek.
- Yörünge: Ship, yaklaşık 275 km irtifada yörüngeye oturuyor.
- Uzayda 10 saat: Araç yaklaşık 10 saat boyunca Dünya çevresinde altı tur atıyor, bu sırada 26 uydu bırakılıyor.
- Dönüş: Tek motorla yapılan bir yörüngeden çıkış ateşlemesinin ardından atmosfere giriliyor ve Şili'nin batısında, Pasifik Okyanusu'na iniş yapılıyor. Bu iniş, ileride aracın kule kollarıyla yakalanacağı bir manevrayı taklit edecek.
Aracı ilk yörüngesinden hemen sonra geri indirmenin bir nedeni var: Bu büyüklükte bir araç kontrolden çıkarsa kalıcı bir yörüngede tehlike oluşturabilir. Bu yüzden tek motorla kontrollü dönüş, testin en kritik adımlarından biri.
Starlink V3 uyduları neden önemli?
Üçüncü nesil Starlink uyduları öncekilerden çok daha büyük ve Falcon 9'a sığmıyor; bu yüzden Starship'e bağımlılar. SpaceX'e göre her V3 uydusu ağa 1 Tbps indirme kapasitesi ekliyor, bu da V2 uydularının yaklaşık 10 katı. Engadget'in aktardığına göre yükleme tarafında artış yaklaşık 22 kat. Tek uçuşta 26 uydu, ağa toplamda 26 Tbps kapasite demek.
Temmuzdaki 13. uçuşta Starship 20 adet V3 uydusunu bırakmıştı. Ancak uçuş yörünge altı olduğu için bu uydular kısa süre sonra atmosfere girip yandı. Flight 14'te ise uyduların ilk kez gerçek ağın parçası olması planlanıyor.
Bu Türkiye için ne anlama geliyor?
Doğrudan bir etkisi yok: Starlink Türkiye'de hâlâ lisanslı olarak hizmet vermiyor. Hizmetin gelmesi için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan (BTK) lisans alınması gerekiyor ve verinin nerede tutulacağı gibi konular henüz netleşmedi. Yine de Starship'in yörüngeye düzenli çıkabilmesi, uydu internetinin genel olarak ucuzlaması ve hızlanması için belirleyici bir adım. Rakip Amazon'un Kuiper projesi de benzer bir yarış içinde.
Uzay altyapısına ilgi yalnızca internetle sınırlı değil: Google da kısa süre önce yapay zeka çiplerini uzayda test edeceğini açıkladı ve bu uydu da bir SpaceX roketiyle fırlatılacak.
Fırlatma kesin mi?
Hayır, 28 Eylül bir hedef tarih. SpaceX, 24 Eylül'de fırlatma provasını (wet dress rehearsal) tamamladı: Roket tamamen yakıtla dolduruldu ve motorlar ateşlenmeden fırlatma günü adımları prova edildi. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) 7 Ekim'e kadar geçerli bir hava sahası kısıtlaması yayımladı; ancak 24 Eylül itibarıyla SpaceX'in ihtiyaç duyduğu uçuş lisansı henüz verilmemişti. Hava koşulları ve son saniye teknik iptaller de takvimi değiştirebilir. Nitekim Flight 13 ancak üçüncü denemede havalanabilmişti.
Arka plan: Flight 13'te ne olmuştu?
Flight 13, 24 Temmuz 2026'da kalktı. 16 Temmuz'daki ilk denemede dört motor ateşlenmediği için sistem kalkışı son anda otomatik olarak durdurmuş, 23 Temmuz'daki ikinci deneme ise hava nedeniyle iptal edilmişti. Uçuşta Super Heavy'nin 33 motorunun tamamı çalıştı. Üst kademe uyduları bıraktı ve Hint Okyanusu'na bugüne kadarki en yumuşak inişini yaptı. İtici kademe ise iniş sırasında motorlarının bir kısmı düzgün çalışmadığı için suya sert çarptı ve kaybedildi.
Yörüngeye başarıyla çıkmak, Starship'in test aracından gerçek bir taşıyıcıya dönüşmesi anlamına geliyor. Bu yalnızca Starlink için değil, NASA'nın Artemis programı için de kritik: Starship'in özel bir sürümü, astronotları Ay yüzeyine indirecek araç olarak seçilmişti. Bunun için sistemin düzenli olarak yörüngeye çıkabilmesi ve orada yakıt ikmali yapılabilmesi gerekiyor.
SpaceX fırlatmaları genellikle kendi sitesinden ve X hesabından canlı yayınlıyor. Uçuşu yerinde takip etmedik; bilgiler SpaceX'in görev sayfasına ve yukarıdaki kaynaklara dayanıyor.
Sık sorulan sorular
Starship Flight 14 Türkiye saatiyle kaçta fırlatılacak?
Hedef 28 Eylül 2026 Pazartesi, 15:15–16:30 (TSİ) arasındaki 75 dakikalık pencere. Tarih ve saat değişebilir.
Bu uçuşu diğerlerinden farklı kılan ne?
Starship ilk kez Dünya çevresinde tam yörüngeye çıkacak ve yaklaşık 10 saat boyunca altı tur atacak. Önceki 13 uçuşun hepsi yörünge altıydı.
Starship kaç uydu taşıyor?
26 adet üçüncü nesil Starlink uydusu. Bu uyduların ağda kalıcı olarak çalışması hedefleniyor.
Starlink Türkiye'de kullanılabilecek mi?
Şu an için hayır. Starlink'in Türkiye'de hizmet verebilmesi için BTK lisansı gerekiyor ve bu süreç henüz sonuçlanmadı.
Kapak görseli: Jenny Hautmann, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons (2023 tarihli, temsilî).
