Güneş ve ay tutulması 2027: Türkiye'den hangileri görülecek?

Güneş ve ay tutulması 2027 takvimi Türkiye'deki gökyüzü meraklıları için tek bir tarihe odaklanıyor: 2 Ağustos 2027. O gün yaşanacak tam güneş tutulmasının tam evresi Kuzey Afrika ve Orta Doğu'dan izlenecek, Türkiye'nin tamamından ise derin bir parçalı güneş tutulması görülecek. İzmir ve Antalya'da Güneş diskinin yaklaşık yüzde 71'i, İstanbul'da yüzde 59'u Ay'ın arkasında kalacak. Bu rehberde 2027'deki tüm tutulmaları, Türkiye'den hangilerinin görüleceğini, şehir şehir saatleri ve tutulmayı gözünüze zarar vermeden nasıl izleyeceğinizi bulabilirsiniz.

2026'da hangi tutulmalar oldu?

2026'nın dört tutulması da geride kaldı. NASA kataloğuna göre yıl, 17 Şubat'ta yalnızca Antarktika'dan halkalı izlenen bir güneş tutulmasıyla başladı. 3 Mart'taki tam ay tutulması Doğu Asya, Avustralya, Pasifik ve Amerika'dan görüldü. 12 Ağustos'taki tam güneş tutulmasının tam evresi Grönland, İzlanda ve İspanya'dan geçti. 28 Ağustos'ta ise parçalı bir ay tutulması yaşandı.

15 Ekim 2026 itibarıyla yılın geri kalanında başka tutulma yok. Bu yüzden asıl soru artık şu: 2027'de neler bizi bekliyor?

2027'de kaç tutulma var?

NASA'nın tutulma kataloğu 2027 için iki güneş ve üç ay tutulması listeliyor. Ay tutulmalarının üçü de yarı gölge (penumbral) türünde. Yani Ay, Dünya'nın tam gölgesine hiç girmeyecek, yalnızca daha soluk dış gölgeden geçecek.

Tablodaki saatler Türkiye saatidir (TSİ, UTC+3). NASA zamanları evrensel saatle verdiği için 3 saat ekledik. Bu yüzden NASA'da 20 Şubat 23.14 olarak geçen ay tutulması, Türkiye'de 21 Şubat gecesi saat 02.14 civarına denk geliyor.

2 Ağustos 2027 güneş tutulması Türkiye'den nasıl görünecek?

2 Ağustos 2027 tutulması bu yüzyılın en dikkat çekici tutulmalarından biri. NASA'ya göre tam tutulma süresi en uzun noktada 6 dakika 23 saniyeye ulaşacak; bu nokta Mısır'da, Nil vadisi yakınında yer alıyor. Tam evre şeridi Fas, İspanya'nın güney ucu, Cezayir, Libya, Mısır, Suudi Arabistan, Yemen ve Somali'den geçecek.

Türkiye bu şeridin kuzeyinde kalıyor. Gün ortasında gökyüzü kararmayacak ama Güneş'in büyük bölümü kapanacak. Güneye ve batıya gidildikçe oran artıyor: Ege ve Akdeniz kıyıları en şanslı bölgeler.

Şehir şehir saatler ve kapanma oranı

Saatler TSİ'dir ve gökbilim hesaplama sitelerinin (TheSkyLive, timeanddate.com) NASA verisine dayanan hesaplarından alınmıştır. Siteden siteye bir dakikalık, kapanma oranında ise bir puana yakın farklar görülebilir. Bulunduğunuz ilçe için kesin değeri bu sitelerde konumunuzu girerek kontrol edebilirsiniz.

Tutulma tüm şehirlerde yaklaşık 2,5 saat sürecek. Ağustos öğle saatlerinde Güneş gökyüzünde çok yüksekte olacağı için ufuk, bina ya da dağ engeli sorun yaratmayacak. TheSkyLive, ağustos ayı için İzmir'de ortalama bulut oranını yalnızca yüzde 3 olarak veriyor; Ege'de izleme şansı bu yüzden yüksek.

Yüzde 70 kapanma ne kadar fark edilir?

Burada beklentiyi doğru kurmak önemli. Güneş'in yüzde 70'i kapansa bile kalan yüzde 30 son derece parlak. Gökyüzü kararmayacak, yıldızlar görünmeyecek. Dikkatli gözlemciler ışığın hafifçe solduğunu, gölgelerin keskinleştiğini ve sıcaklığın biraz düştüğünü fark edebilir. Ağaç yapraklarının arasından yere düşen ışık lekelerinin hilal şekline dönüşmesi ise tutulmanın en güzel ve en güvenli izlenen işaretlerinden biri.

Tam tutulmanın etkisini, yani gündüz ortasında karanlığı yaşamak isteyenlerin tam evre şeridine gitmesi gerekiyor. Türkiye'ye en yakın seçenekler Mısır ve Libya. Türkiye'de son tam güneş tutulması 29 Mart 2006'da yaşanmış, tam evre Antalya'nın Manavgat ve Side çevresinden izlenmişti.

2027 ay tutulmaları Türkiye'den görülecek mi?

21 Şubat 2027 (gece 02.14 civarı): Türkiye'den görülebilecek tek ay tutulması bu. Ancak bir yarı gölge tutulması. NASA'nın verdiği yarı gölge büyüklüğü 0,93, yani Ay'ın neredeyse tamamı Dünya'nın soluk dış gölgesine girecek. Böyle derin yarı gölge tutulmalarında Ay'ın bir kenarında hafif, dumanlı bir kararma fark edilebilir. Çıplak gözle değişimi görmek zor; aynı açıyla birkaç dakika arayla çekilen fotoğrafları karşılaştırmak daha iyi sonuç verir.

18 Temmuz 2027 (akşam): Yarı gölge büyüklüğü yalnızca 0,0014. Ay, Dünya'nın gölgesini neredeyse hiç sıyırmayacak. Tutulma en yüksek noktasına TSİ 19.04 civarında ulaşacak; o saatte Ay Türkiye'nin çoğundan henüz ufkun üzerinde olmayacak. Pratikte gözlenebilir bir tutulma değil.

17 Ağustos 2027 (sabah): NASA'ya göre bu tutulma Pasifik ve Amerika'dan görülecek. En yüksek an TSİ 10.15 civarında, yani Türkiye'de gündüz; Ay ufkun altında olacak.

Ay tutulmalarının güzel yanı, güneş tutulmasının aksine çıplak gözle, dürbünle ya da teleskopla tamamen güvenli izlenebilmesi. Özel bir ekipman gerekmiyor.

Güneş tutulması gözünüze zarar vermeden nasıl izlenir?

Bu bölüm rehberin en önemli kısmı. Parçalı tutulma sırasında Güneş'in kapanmamış bölümü normal gündeki kadar güçlü ışık yayar. Filtresiz bakmak, kısa süreli bile olsa, gözün ağ tabakasında kalıcı hasara yol açabilir. NASA'nın göz güvenliği önerilerini şöyle özetleyebiliriz:

1. Yalnızca sertifikalı tutulma gözlüğü kullanın. Gözlük ya da el tipi güneş filtresi ISO 12312-2 standardına uygun olmalı. Bu filtreler normal güneş gözlüğünden binlerce kat daha koyudur.
2. Güneş gözlüğü koruma sağlamaz. Ne kadar koyu olursa olsun normal güneş gözlüğüyle Güneş'e bakılmaz. Üst üste takılan gözlükler, kaynak camı olmayan koyu camlar, CD ya da röntgen filmi gibi ev yapımı çözümler de güvenli değildir.
3. Optik cihazla asla bakmayın. Tutulma gözlüğü takılıyken bile dürbün, teleskop, fotoğraf makinesi ya da telefon kamerasının merceğinden Güneş'e bakılmaz. Mercekler ışığı yoğunlaştırır, filtreyi yakarak göze ciddi zarar verebilir. Bu cihazların önüne takılan özel güneş filtreleri ayrı bir konudur.
4. Gözlüğü kullanmadan önce kontrol edin. Çizik, yırtık ya da hasarlı filtreyi kullanmayın, atın.
5. Gözlüğünüz yoksa iğne deliği yöntemini deneyin. Bir kartona açılan küçük delikten geçen ışığı yere ya da beyaz bir kâğıda düşürürseniz Güneş'in hilal görüntüsünü güvenle izleyebilirsiniz. Güneş'e sırtınızı dönersiniz, Güneş'e hiç bakmazsınız.

Çocuklar mutlaka gözetim altında izlemeli. Gözlükleri son haftaya bırakmamak da iyi bir fikir: Büyük tutulmalardan önce sertifikasız ürünler piyasaya çıkabiliyor. Satın alırken üzerinde ISO 12312-2 ibaresi ve üretici bilgisi olduğuna bakın.

Tutulmanın fotoğrafını telefonla çekebilir miyim?

Filtresiz çekilen tutulma fotoğraflarında Güneş genellikle yalnızca beyaz bir parlama olarak görünür, hilal şekli seçilmez. Güzel sonuç almak için kameranın önüne sertifikalı güneş filtresi koymak gerekiyor. Filtresiz yöntem olarak iğne deliği projeksiyonunun ya da yapraklar arasından yere düşen hilal şeklindeki ışık lekelerinin fotoğrafını çekebilirsiniz. Ekrana bakarak çekim yaparken de doğrudan Güneş'e bakmamaya dikkat edin.

Gökyüzü izlemeye ilgi duyuyorsanız tutulmayı beklerken Uluslararası Uzay İstasyonu'nu çıplak gözle görmeyi de deneyebilirsiniz: ISS ve Starlink uyduları nasıl görülür? rehberimiz geçiş saatlerinin nasıl bulunacağını anlatıyor. Uzay olaylarını canlı takip etmek için roket fırlatmaları nasıl izlenir? rehberine de göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

2027'de Türkiye'den tam güneş tutulması görülecek mi?

Hayır. 2 Ağustos 2027'deki tutulmanın tam evre şeridi Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası'ndan geçiyor. Türkiye'den tutulma parçalı görülecek; Güneş'in yaklaşık yüzde 57 ile 72'si kapanacak.

2 Ağustos 2027 güneş tutulması saat kaçta?

Büyük şehirlerde tutulma 11.20 ile 11.35 arasında başlıyor, en yüksek noktaya 12.40 ile 12.50 arasında ulaşıyor ve 13.50 ile 14.05 arasında bitiyor (TSİ). İstanbul için hesaplanan saatler 11.27, 12.39 ve 13.50.

Türkiye'de tutulmayı en iyi nereden izlerim?

Ege ve Akdeniz kıyıları en yüksek kapanma oranına sahip. İzmir ve Antalya'da Güneş'in yaklaşık yüzde 71'i kapanacak; İzmir'de ağustosta ortalama bulut oranı da çok düşük.

Güneş gözlüğüyle tutulmaya bakabilir miyim?

Hayır. Normal güneş gözlükleri ne kadar koyu olursa olsun güvenli değil. ISO 12312-2 sertifikalı tutulma gözlüğü ya da iğne deliği yöntemi gibi dolaylı izleme kullanılmalı.

2027'deki ay tutulmaları görülecek mi?

Yalnızca 21 Şubat 2027 gecesindeki yarı gölge ay tutulması Türkiye'den görülebilecek. Ancak bu tutulma türünde Ay yalnızca hafifçe soluklaşıyor, fark etmek dikkat istiyor.

Sonuç

2027, Türkiye için tutulma açısından tek bir büyük güne sahip: 2 Ağustos. Tam tutulma şeridi ülkenin güneyinden geçse de İzmir ve Antalya'da Güneş'in yaklaşık yüzde 71'i, İstanbul ve Ankara'da yüzde 57-59'u kapanacak. Öğle saatlerine denk gelen bu tutulmayı izlemek için şimdiden sertifikalı bir tutulma gözlüğü edinmek en akıllıca adım. Ay tutulmaları açısından ise 2027 sakin bir yıl; yalnızca 21 Şubat gecesindeki soluk yarı gölge tutulması Türkiye'den görülebilecek.