Google, "uzaya veri merkezi kurmak mümkün mü?" sorusunun cevabını aramak için ilk somut adımı atıyor. Şirket, 24 Eylül 2026'da yayımladığı blog yazısında Project Suncatcher adlı araştırma projesinin ilk deneme uydusunun, SpaceX'in Transporter-18 ortak fırlatma göreviyle yörüngeye çıkacağını duyurdu. Uydunun içinde, Google'ın kendi geliştirdiği yapay zeka hızlandırıcıları olan TPU (Tensor Processing Unit) çipleri bulunuyor. The Verge'e göre fırlatma önümüzdeki hafta gerçekleşecek; Google kesin bir tarih paylaşmadı.
Uydu tam olarak neyi test edecek?
Google bu ilk görevi bilinçli olarak küçük tutuyor. Şirkete göre amaç, çalışan bir yörünge veri merkezi göstermek değil; donanımın gerçek uzay ortamında nasıl davrandığını görmek ve nerede bozulabileceğini önceden tespit etmek. Reuters'ın aktardığına göre test başlıkları şunlar:
- Fırlatma yükleri: Roketin kalkış ve ayrılma anındaki titreşim ve sarsıntılar.
- Radyasyon: Uzaydaki yüklü parçacıkların çiplerde veri bozulmasına (bit hatası) yol açıp açmadığı ve buna karşı alınan önlemlerin işe yarayıp yaramadığı.
- Isı yönetimi: Havasız ortamda fan kullanılamadığı için ısı boruları ve radyatörlerle yapılan soğutma tasarımının doğrulanması.
Uydu, uydu görüntüleme şirketi Planet ile ortak geliştirildi ve alçak Dünya yörüngesinde (LEO) çalışacak.
Neden uzay? Güneş enerjisi hesabı
Projenin çıkış noktası enerji. Büyük yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak devasa miktarda elektrik istiyor ve yeni veri merkezleri birçok ülkede elektrik şebekesini zorluyor. Google'ın hesabına göre doğru seçilmiş bir yörüngede güneş panelleri neredeyse kesintisiz güneş alıyor ve yeryüzüne göre 8 kata kadar daha fazla enerji üretebiliyor. Gece, bulut ve mevsim etkisi olmadığı için büyük batarya yüküne de gerek kalmıyor.
Google Research'ün Kasım 2025'te yayımladığı ön çalışma, bu fikrin kâğıt üzerindeki taslağını ortaya koymuştu:
| Başlık | Google'ın ön tasarımı (Kasım 2025) |
|---|---|
| Örnek küme | 81 uydu, birbirine 100–200 metre mesafede |
| Yörünge | Yaklaşık 650 km, gün doğumu–gün batımı hattında güneşle eşzamanlı |
| Uydular arası bağlantı | Laboratuvarda tek alıcı-verici çiftiyle 1,6 Tbps |
| Radyasyon testi | Trillium TPU, 15 krad(Si) dozda kalıcı arıza yok |
| 5 yıllık görevde beklenen doz | Yaklaşık 750 rad(Si) (korumalı) |
| Maliyet varsayımı | Fırlatma maliyeti 2030'ların ortasında kg başına 200 doların altı |
Kaynak: Google Research. Değerler tasarım ve laboratuvar sonuçlarıdır, yörüngede henüz doğrulanmadı.
Tablodaki radyasyon sonucu önemli: Google, Trillium TPU'ları UC Davis'teki bir proton hızlandırıcısında test ettiğini ve çiplerin beş yıllık bir uzay görevinde alacağı dozun çok üzerinde bir doza kalıcı hasar görmeden dayandığını açıklamıştı. En hassas bileşenin yüksek bant genişlikli bellek (HBM) olduğu, belli bir dozdan sonra düzensizlikler gösterdiği de raporda yer alıyor. Yeni uydu, bu laboratuvar sonuçlarının gerçek yörüngede de geçerli olup olmadığını gösterecek.
Sonraki adım: 2027'de iki uydu
Bu ilk uçuş tek bir soruya odaklanıyor: Çipler uzayda hayatta kalabiliyor mu? Asıl zor kısım, çok sayıda uyduyu tek bir bilgisayar gibi çalıştırmak. Google, bunun için 2027'de Planet ile iki prototip uydu daha fırlatmayı ve uydular arasındaki yüksek hızlı lazer bağlantılarını denemeyi planlıyor. Yapay zeka eğitimi, çiplerin birbirleriyle çok hızlı veri alışverişi yapmasını gerektirdiği için uyduların birbirine çok yakın uçması ve lazerle haberleşmesi şart.
Ticari ölçekte bir yörünge veri merkezi ise en erken 2030'ların ortası için konuşuluyor. Reuters'ın da vurguladığı gibi bu takvim, fırlatma maliyetlerinin ciddi biçimde düşmesine ve çözülmesi gereken mühendislik sorunlarına bağlı; yani kesin değil.
Bu ne anlama geliyor?
Uzayda veri merkezi fikri yalnızca Google'a ait değil; son iki yılda birçok şirket benzer planlarını açıkladı. Google'ın farkı, fikri kendi çipleriyle ve ölçülebilir adımlarla test etmesi. Bu ilk görev başarılı olursa, yapay zekanın enerji sorununa yönelik en iddialı yanıtlardan biri laboratuvardan yörüngeye taşınmış olacak. Başarısız olursa da Google'ın kendi ifadesiyle amaç zaten zayıf noktaları erkenden bulmak.
Kullanıcılar açısından yakın vadede değişen bir şey yok: Gemini gibi hizmetler yeryüzündeki veri merkezlerinde çalışmaya devam edecek. Türkiye dahil hiçbir ülkede bu projeye dayalı bir hizmet planı açıklanmadı.
Sık sorulan sorular
Project Suncatcher nedir?
Google'ın, güneş enerjisiyle çalışan ve TPU çipleri taşıyan uydu filolarıyla uzayda yapay zeka hesaplama altyapısı kurulup kurulamayacağını araştırdığı bir "moonshot" projesi.
Google'ın yapay zeka uydusu ne zaman fırlatılacak?
Uydu SpaceX'in Transporter-18 görevinde yer alıyor. The Verge'e göre fırlatma önümüzdeki hafta; Google kesin tarih vermedi.
Uzaydaki veri merkezleri ne zaman hizmet verecek?
Henüz belli değil. Google 2027'de iki deneme uydusu daha planlıyor; ticari ölçek için en erken 2030'ların ortası konuşuluyor.
