Google, Avrupa Birliği'nin şimdiye kadarki en kapsamlı Dijital Piyasalar Yasası (DMA) yükümlülüklerini mahkemeye taşıdı. Şirketin çatı kuruluşu Alphabet, Avrupa Komisyonu'nun iki kararının iptali için Lüksemburg'daki AB Genel Mahkemesi'ne başvurdu. Kararlardan biri Android'i ChatGPT, Claude, Perplexity gibi rakip yapay zeka asistanlarına sonuna kadar açmayı, diğeri ise Google Arama'nın kullanım verilerini rakip arama motorlarıyla paylaşmayı zorunlu kılıyor. Başvuru 29 Eylül'de Reuters'ın haberiyle duyuldu, ardından Euronews ve The Irish Times gibi yayın organları da doğruladı.
Zamanlama dikkat çekici: Google, Android telefonlarda Google Asistan'ı tamamen kaldırıp yerine Gemini'yi koydu. AB ise tam da bu "telefonun ana asistanı" konumunu rakiplere de eşit şartlarla açmak istiyor.
AB'nin iki kararı neyi şart koşuyor?
Komisyon iki kararı da 16 Temmuz 2026'da aldı. Bunlar "şartname kararı" (specification decision) olarak geçiyor: DMA'daki genel yükümlülüğün Google tarafından tam olarak nasıl uygulanacağını ayrıntılı ve bağlayıcı biçimde belirliyor.
1. Android'de rakip yapay zekalara eşit erişim (DMA madde 6/7)
Google, rakip yapay zeka hizmetlerine 11 Android özelliğini ücretsiz ve Gemini'nin kullandığı kadar etkili bir şekilde sunmak zorunda. Listede şunlar var:
- Ana ekran tuşuna ya da gezinme çubuğuna uzun basarak asistanı açma
- Sürekli dinlemede olan uyandırma kelimesi ("Hey Google" benzeri)
- Ekran otomasyonu, yani asistanın kullanıcı adına başka uygulamaları kullanabilmesi
- Bağlama duyarlı özellikler ve cihazda saklanan uygulama verilerine merkezi erişim
- Arka planda çalışma ve cihazdaki sistem yapay zeka modellerini kullanma
Bu paket Android 18 ile, en geç 1 Ağustos 2027'ye kadar hayata geçmeli. Birden fazla uyandırma kelimesinin aynı anda dinlenmesi için süre daha uzun: Android 19, en geç 1 Ağustos 2028.
2. Arama verisinin paylaşılması (DMA madde 6/11)
Google, uygun arama motorlarına ve arama özelliği sunan yapay zeka sohbet botlarına anonimleştirilmiş sorgu, tıklama, görüntülenme ve sıralama verilerini "adil, makul ve ayrımcı olmayan" (FRAND) şartlarla lisanslayacak. Hesap bilgileri, kişisel arama geçmişi, kesin zaman damgaları ve reklamlı sonuçlar paylaşılmayacak.
Veriye erişim için de şartlar ağır: AB'de ayda en az 50 bin aktif kullanıcı, AB'de en az iki yıllık faaliyet (ya da yeni kurulan şirketler için en az 50 milyon euro sermaye) ve hem başlangıçta hem her yıl bağımsız denetim. Anonimleştirmede "k-anonimlik" yöntemi kullanılıyor: Her sorgu, aynı konum, cihaz türü ve dile sahip en az 1.000 kişilik bir grubun içinde kaybolmalı; nadir kelimeler ve alışılmadık uzunluktaki sorgular ayıklanıyor. Veri akışının Ocak 2027'de başlaması planlanıyor.
Google ne diyor, Komisyon ne diyor?
Google'ın itirazının merkezinde gizlilik ve güvenlik var. Şirkete göre insanlar arama motoruna sağlık endişelerinden özel ilişkilerine kadar en kişisel sorularını soruyor. Google'ın rekabetten sorumlu kıdemli direktörü Oliver Bethell, bu sorguların yeterli güvence olmadan paylaşılmasının kullanıcı gizliliğine "geri döndürülemez zarar" vereceğini söyledi. Şirket ayrıca Android'in zaten diğer hizmetlere açık olduğunu, yeni kuralların ise sistemin önemli güvenlik korumalarını zayıflatacağını savunuyor.
Komisyon ise her iki kararda da gizlilik ve cihaz güvenliği için sağlam önlemler bulunduğunu, arama verisinin paylaşılmadan önce anonimleştirildiğini ve Google'ın veri alacak şirketleri güvenlik ile veri koruma açısından değerlendirebileceğini hatırlatıyor.
Dava kararları durdurur mu?
Hayır, en azından kendiliğinden durdurmaz. AB mahkemelerine açılan iptal davaları kural olarak yürütmeyi durdurmuyor; mahkeme ayrıca geçici tedbir kararı vermedikçe takvim işlemeye devam ediyor. Google'ın böyle bir tedbir talep edip etmediği henüz bilinmiyor. AB Genel Mahkemesi'ndeki davalar genellikle bir yılı aşkın sürüyor; bu nedenle 2027'deki son tarihlerden önce bir karar çıkması zor görünüyor.
Google'ın Brüksel'le bu yılki tek anlaşmazlığı da bu değil. Euronews'e göre Komisyon temmuzda, arama sonuçlarında kendi hizmetlerini öne çıkardığı ve uygulama geliştiricilerinin kullanıcıları kendi tekliflerine yönlendirmesini kısıtladığı gerekçesiyle Google'a yaklaşık 890 milyon euro DMA cezası kesmişti. ABD yönetimi de DMA'yı Amerikan şirketlerine karşı ayrımcı bulduğunu açıkça dile getiriyor; bu da uygulamayı siyasi açıdan daha da çetrefilli hale getiriyor.
Bu ne anlama geliyor?
- AB'deki Android kullanıcıları için: Komisyon haklı çıkarsa 2027 ortasından itibaren başka bir yapay zeka asistanı yalnızca uygulama olarak yüklenmekle kalmayacak; Gemini gibi tuşla ya da sesle açılabilecek, ekranı yönetebilecek ve arka planda iş yapabilecek.
- Rakip arama motorları için: Google'ın dev kullanım verisi, küçük arama motorlarının ve yapay zeka arama hizmetlerinin sonuç kalitesini artırmasına yardım edebilir.
- Google için: Hem Gemini'nin Android'deki ayrıcalıklı konumu hem de aramadaki veri avantajı tartışmaya açılıyor. Dava, bu iki alanın Google için ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.
Türkiye'deki kullanıcıyı etkiler mi?
Doğrudan etkilemez. DMA yalnızca AB'de geçerli; Türkiye'de satılan Android telefonlarda bu kararlar nedeniyle bir değişiklik beklenmiyor. Ancak konu Türkiye'nin gündemine de yabancı değil: Rekabet Kurulu 2018'de Google'a Android sözleşmeleri nedeniyle yaklaşık 93 milyon TL ceza vermişti ve 8 Ocak 2026 tarihli kararla Google hakkında yeni bir Android soruşturması başlattı; bu soruşturma sesli asistan üzerinden sağlanan varsayılan avantajları da kapsıyor ve sonucu henüz açıklanmadı. İngiltere'de de rekabet otoritesi CMA, Android ve Chrome'da yapay zeka asistanlarını da içeren bir seçim ekranı önerdi. Avrupa'daki dava sonucu, bu tartışmalarda emsal olarak anılabilir.
Sıkça sorulan sorular
Google'ın itirazı ne zaman sonuçlanır?
Belli bir tarih yok. AB Genel Mahkemesi'ndeki davalar çoğunlukla bir yılı aşıyor; kararın ardından AB Adalet Divanı'na temyiz yolu da açık.
Arama geçmişim başka şirketlere verilecek mi?
Karara göre yalnızca AB'deki aramalardan elde edilen, anonimleştirilmiş ve gruplanmış veriler paylaşılacak; hesap bilgisi ve kişisel arama geçmişi kapsam dışında. Google bu korumayı yetersiz, Komisyon yeterli buluyor. Türkiye'deki kullanıcılar kararın kapsamında değil.
Şu an Android'de Gemini yerine başka bir asistan seçebilir miyim?
Evet, Ayarlar → Uygulamalar → Varsayılan uygulamalar → Dijital asistan menüsünden farklı bir asistan seçilebiliyor (menü adları üreticiye göre değişebilir). Ancak Gemini'nin kullandığı birçok sistem özelliği şu an diğer asistanlara açık değil; AB kararı tam da bunu değiştirmeyi amaçlıyor.
Karar Türkiye'de satılan telefonlara da gelir mi?
Kararlar yalnız AB için bağlayıcı. Google'ın bu özellikleri tüm dünyada mı, yalnız AB'de mi açacağı henüz belli değil.
Kapak: Cédric Puisney, CC BY 2.0, Wikimedia Commons (2006 tarihli fotoğraf).
