İngiltere'nin rekabet otoritesi CMA (Competition and Markets Authority), Google'ın Android telefonlarda ve Chrome tarayıcısında kullanıcılara varsayılan arama hizmetini seçtiren bir ekran göstermesini, bu seçimi her yıl yenilemesini ve listeye ChatGPT, Perplexity gibi yapay zeka asistanlarını da almasını önerdi. Kurum, 23 Eylül 2026'da yayımladığı güçlendirilmiş öneri paketini 9 Ekim'e kadar görüşe açtı; nihai kararın yıl sonuna kadar verilmesi bekleniyor.
Öneri, "arama motoru" kavramının artık yalnızca klasik bir arama kutusundan ibaret olmadığını resmi düzeyde kabul eden ilk adımlardan biri. Peki kullanıcı açısından ne değişecek?
CMA tam olarak ne öneriyor?
Paket üç ana başlıktan oluşuyor:
| Önlem | Ne getiriyor? |
|---|---|
| İlk kullanım seçim ekranı | Yeni bir Android telefon kurulurken ve Chrome ilk kez açılırken arama hizmetleri listesi gösterilecek |
| Yıllık hatırlatma | Kullanıcıdan her yıl varsayılan arama hizmetini yeniden seçmesi istenecek |
| Yapay zeka asistanları | Teknik ve güvenlik ölçütlerini karşılayan YZ asistanları seçim ekranında yer alabilecek |
| Yayıncılara atıf | Seçim ekranındaki sağlayıcılar, kullandıkları yayıncı içeriğini açık ve doğru biçimde kaynak göstermek zorunda olacak |
Kurallar yalnızca Google'ı değil, Android cihaz üreten telefon markalarını da ilgilendiriyor; çünkü seçim ekranı telefonun ilk kurulum akışının bir parçası olacak.
İngiltere'de kullanıcılar varsayılan arama motorunu bugün de ayarlardan değiştirebiliyor. Yeni olan, bu tercihin kullanıcının önüne kendiliğinden ve düzenli olarak gelmesi. CMA'nın mantığı basit: Çoğu kişi varsayılan ayarı hiç değiştirmediği için rakiplerin görünür olabilmesi, seçimin aktif olarak sorulmasına bağlı.
İlk taslaktan farkı ne?
CMA, Google'ı Ekim 2025'te genel arama ve arama reklamcılığında "stratejik pazar statüsü" (SMS) sahibi şirket olarak belirlemişti. Bu statü, kuruma her ihlali ayrı dava olarak takip etmek yerine şirkete özel, sürekli uyulması gereken davranış kuralları koyma yetkisi veriyor.
Bugünkü paket, daha önce tartışmaya açılan seçim ekranı taslağının genişletilmiş hali. İki önemli yenilik var: Yapay zeka asistanları artık açıkça listeye dahil edilebiliyor ve yayıncı içeriğine atıf şartı pakete ilk kez giriyor. Yıllık hatırlatma ise Google'ın itirazına rağmen korundu. The Next Web'in aktardığına göre Google, her yıl tekrar sorulması yerine cihaz ayarlarında kalıcı bir seçim anahtarı önermişti.
Yayıncı tarafında da itirazlar vardı: İngiltere'deki dergi ve gazete birlikleri, yapay zeka asistanlarının seçim ekranına alınmasının haber sitelerine giden trafiği daha da azaltacağı endişesini dile getirmişti. Atıf şartı, bu kaygıya karşı getirilmiş bir denge unsuru olarak okunabilir.
CMA İcra Kurulu Başkanı Sarah Cardell, değişikliğin gerekçesini şöyle özetledi: "Bu, yeni hizmetler pazara geldikçe İngiltere'deki insanların istedikleri arama hizmetini seçebilmesi için seçenekleri geleceğe hazırlamakla ilgili." Cardell'e göre insanlar YZ asistanlarını giderek daha fazla arama aracı olarak kullanıyor, ancak bu hizmetler bugün Google'ın seçim ekranlarında yer almıyor.
Kullanıcı için ne değişecek?
Öneri kabul edilirse İngiltere'de yeni bir Android telefon açan kişi, kurulum sırasında Google Arama'nın yanında Bing, DuckDuckGo gibi arama motorlarını ve ölçütleri karşılayan YZ asistanlarını bir listede görecek. Chrome'u ilk kez açan bilgisayar kullanıcısı da benzer bir ekranla karşılaşacak. Bir yıl sonra ise bu tercih yeniden sorulacak.
Hangi yapay zeka asistanlarının listeye gireceği henüz açıklanmadı. CMA yalnızca "teknik ve güvenlik ölçütlerini karşılama" şartından söz ediyor; ölçütlerin ayrıntısı nihai kararla netleşecek.
Türkiye'de durum ne?
Türkiye'de Android kullanıcıları bu tartışmaya yabancı değil. Rekabet Kurulu, 2018'de Google'ın Android cihaz üreticileriyle yaptığı sözleşmelerde kendi arama motorunu öne çıkardığına hükmederek yaklaşık 93 milyon TL idari para cezası vermiş ve üreticilerin farklı arama motorlarını seçenek olarak sunabilmesinin önünü açmıştı.
Konu 2026'da yeniden gündeme geldi. Kurul, Mobil Ekosistemler Sektör İncelemesi'nin bulgularına dayanarak 8 Ocak 2026 tarihli kararla Google hakkında yeni bir Android soruşturması açtı; bu soruşturma şubat başında kamuoyuna duyuruldu. İnceleme; Google Arama'nın cihazlarda fiili münhasırlık yaratıp yaratmadığını, Chrome ve sesli asistan üzerinden arama motoruna sağlanan varsayılan avantajları, cihaz üreticilerinin Android'in farklı sürümlerini geliştirmesine yönelik kısıtları ve Android Geliştirici Doğrulama Programı'nı kapsıyor.
Yani İngiltere'nin yıllık seçim ekranı ve YZ asistanı modeli, Türkiye'deki soruşturma sonuçlandığında olası yükümlülükler için emsal niteliği taşıyabilir. Ancak Türkiye'de benzer bir yıllık seçim ekranı zorunluluğu şu an için yok ve Rekabet Kurumu'ndan bu yönde bir açıklama yapılmadı.
AB, İngiltere ve Türkiye karşılaştırması
| Avrupa Birliği | İngiltere | Türkiye | |
|---|---|---|---|
| Dayanak | Dijital Piyasalar Yasası (DMA) | DMCC Yasası, SMS statüsü | 4054 sayılı Rekabet Kanunu |
| Seçim ekranı | Mart 2024'ten beri Android ve Chrome'da | İlk kurulumda + her yıl (öneri) | Yıllık zorunlu ekran yok |
| YZ asistanları | Seçim ekranında yer almıyor | Ölçütleri karşılarsa listede (öneri) | Düzenleme yok |
| Durum | Yürürlükte | Görüşe açık, karar yıl sonuna kadar | Android soruşturması sürüyor |
AB'de seçim ekranları DMA kapsamında Mart 2024'ten bu yana uygulanıyor. İngiltere'nin önerisi, yıllık hatırlatma ve YZ asistanlarını kapsaması bakımından AB modelinden daha ileri gidiyor.
Arka plan: Google'ın İngiltere'deki düzenleme takvimi
CMA, Google'a SMS statüsü verdikten sonra adım adım kural koyuyor. Haziran 2026'nın başında yayıncılara içeriklerinin yapay zeka özelliklerinde kullanılmasını engelleme imkanı tanıyan kurallar getirildi, ardından adil sıralama ve veri taşınabilirliği yükümlülükleri geldi. Seçim ekranı, bu paketin kullanıcıya en görünür dokunacak parçası olacak.
Konu, Google'ın yayıncılarla ilişkisini yeniden düzenlemeye çalıştığı bir döneme denk geliyor. Şirket kısa süre önce yapay zeka yanıtlarında içeriği kullanılan sitelere ödeme yapan bir pilot programı test etmeye başlamıştı. Yapay zeka asistanlarının kendi aralarındaki yarışı merak ediyorsanız ChatGPT, Gemini ve Claude karşılaştırmamıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bu kurallar Türkiye'deki telefonları etkiler mi?
Hayır. CMA'nın önerisi yalnızca İngiltere'deki kullanıcılar için geçerli olacak. Türkiye'de Rekabet Kurulu'nun Google hakkındaki Android soruşturması sürüyor; sonucu henüz açıklanmadı.
Kurallar ne zaman yürürlüğe girecek?
Öneri 9 Ekim 2026'ya kadar görüşe açık. CMA nihai kararı 2026 sonuna kadar vermeyi planlıyor. Uygulama takvimi karar metniyle netleşecek.
ChatGPT seçim ekranında kesin yer alacak mı?
Henüz belli değil. CMA, YZ asistanlarının teknik ve güvenlik ölçütlerini karşılaması şartıyla listeye girebileceğini söylüyor. Hangi hizmetlerin bu ölçütleri karşılayacağı açıklanmadı.
Varsayılan arama motorunu bugün nasıl değiştirebilirim?
Chrome'da Ayarlar > Arama motoru menüsünden, Android'de ise arama widget'ı ve varsayılan uygulamalar ayarlarından değişiklik yapılabiliyor. Menü adları cihaz markasına ve sürüme göre farklılık gösterebilir.
