De testsatelliet van Google's Project Suncatcher heeft vanuit de ruimte zijn eerste AI-antwoord naar de aarde gestuurd. Een TPU, de AI-chip die Google zelf ontwerpt, liet in een baan om de aarde het open taalmodel Gemma 4 een korte opdracht uitvoeren: schrijf een haiku over hoe het is om in de ruimte te zijn. Google maakte het resultaat op 30 oktober 2026 bekend en noemt het de "Hello World"-mijlpaal van het project.
Het gedicht zelf is natuurlijk geen wereldnieuws. Wat telt, is dat een chip uit de datacenterklasse een maand na de lancering in de ruimte werkt zoals hij moet.
Wat is er precies gebeurd?
De satelliet ging op 1 oktober 2026 de ruimte in. Daarna volgden enkele weken van inbedrijfstelling, een vaste checklist voordat een satelliet echt aan het werk mag. Daarbij werden onder meer de hoofdcomputer (de host) en de trays met TPU's ingeschakeld en draaiden de eerste eenvoudige machine-learningtests.
In de week van 30 oktober kwam de eigenlijke proef. Tijdens een passage boven een grondstation stuurde het team de eerste prompt naar boven. Gemma 4 verwerkte die op de chip aan boord, en toen de satelliet over Spitsbergen vloog, de Noorse eilandengroep in de Noordelijke IJszee, kwam het antwoord binnen:
"Blue marble below / Data streams in silent grace / Starlight feeds my core."
Vrij vertaald: onder mij een blauwe knikker, geruisloos en sierlijk stromen de gegevens, het licht van de sterren geeft mijn binnenste energie. De vorm klopt ook: drie regels met vijf, zeven en vijf lettergrepen, zoals dat bij een klassieke haiku hoort. Na dit eerste antwoord liet Google het model nog limericks met een ruimtethema schrijven en statusrapporten opstellen over de technische systemen van de lading.
Google-topman Sundar Pichai deelde de mijlpaal zelf op X:
Waarom is een gedichtje belangrijk?
In de software-wereld is "Hello World" het allereerste programma dat je op een nieuw systeem laat draaien. Het doet niets nuttigs, maar bewijst dat de hele keten werkt. Hier gaat het om een lange keten: een opdracht verzenden naar een satelliet die met hoge snelheid rond de aarde draait, een AI-model laden op een chip die de lancering heeft overleefd, het antwoord berekenen en de uitkomst weer foutloos naar de grond sturen.
Dat het om een datacenterchip gaat, maakt het verschil. Satellieten hebben al langer kleine rekenchips aan boord, maar die zijn speciaal gehard tegen straling en relatief traag. Google wil weten of gewone TPU's, dezelfde soort chips die op aarde Gemini draaien, het in de ruimte volhouden. Hoeveel TPU's er precies aan boord zijn en hoeveel vermogen ze verbruiken, heeft Google niet bekendgemaakt.
Ook de keuze voor Gemma 4 is logisch. Gemma is de familie van open modellen van Google: lichter dan Gemini en vrij beschikbaar. Zo'n model past beter bij de beperkte stroom en het beperkte geheugen van een kleine testsatelliet.
Wat test Google nu?
De echte proef begint nu pas. Volgens Google volgt een reeks tests om te zien hoe de TPU's presteren onder warmtestress en blootstelling aan straling in de baan. Dat waren ook de twee grote vraagtekens bij de aankondiging in september: in een vacuüm kan een chip zijn warmte alleen via radiatoren kwijt, en geladen deeltjes kunnen bits in het geheugen laten omslaan. In het lab bleek vooral het snelle HBM-geheugen gevoelig. Meer over die voorstudie en de opzet van de missie leest u in ons artikel over de lancering van de Suncatcher-satelliet.
Als de chips betrouwbaar blijken, volgt de volgende stap in 2027: twee satellieten die onderling verbonden zijn. Daarmee wil Google testen of meerdere satellieten samen kunnen rekenen, iets wat nodig is als een zwerm satellieten ooit als één datacenter moet werken.
Google zette ook een korte video online over het moment waarop het antwoord binnenkwam:
Hoe ver is een datacenter in de ruimte nog weg?
Ver. Google spreekt zelf van een "moonshot" en een lange weg. Het idee erachter blijft hetzelfde: zonnepanelen in de juiste baan krijgen bijna onafgebroken zonlicht, terwijl AI-datacenters op aarde steeds meer stroom vragen. In Nederland, waar het elektriciteitsnet op veel plekken vol zit, is dat een herkenbaar probleem. Europa zoekt de oplossing voorlopig vooral op de grond, bijvoorbeeld met de wedstrijd van NADI en SPRIND voor zuinige AI-chips.
Een commercieel datacenter in een baan om de aarde wordt op zijn vroegst rond het midden van de jaren 2030 verwacht, en dan alleen als lanceringen fors goedkoper worden. Ook het groeiende ruimteschroot in lage banen is een factor; ESA waarschuwde daar onlangs nog voor in het rapport over ruimteschroot.
Merkt u er in Nederland of België iets van?
Nee. Gemini, Gemma en andere Google-diensten draaien gewoon in datacenters op aarde, zoals die in de Eemshaven en het Belgische Saint-Ghislain. Google heeft geen dienst aangekondigd die op Suncatcher draait. Wie Gemma zelf wil proberen, kan het open model wel gratis downloaden en op de eigen computer gebruiken, maar dan zonder ruimte-ervaring.
Veelgestelde vragen
Welk AI-model draait er op de Suncatcher-satelliet?
Gemma 4, het open taalmodel van Google. Het draait op een TPU uit de datacenterklasse aan boord van de testsatelliet.
Wat schreef de AI vanuit de ruimte?
Een haiku in het Engels: "Blue marble below / Data streams in silent grace / Starlight feeds my core." Daarna volgden limericks en technische statusrapporten.
Wanneer is de Suncatcher-satelliet gelanceerd?
Op 1 oktober 2026. Het eerste AI-antwoord kwam binnen in de week van 30 oktober 2026.
Wat is de volgende stap van Project Suncatcher?
Eerst tests met warmte en straling. In 2027 wil Google twee onderling verbonden satellieten lanceren.
Hoeveel stroom gebruikt de TPU in de ruimte?
Dat heeft Google niet bekendgemaakt. Ook het aantal chips aan boord is niet genoemd.
