Nederland en Duitsland gaan samen op zoek naar een nieuw soort AI-chip. Het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) en het Duitse SPRIND hebben de AI-Native Chip Design Challenge gelanceerd, een wedstrijd met in totaal 40 miljoen euro aan financiering. Inschrijven staat open voor Nederlandse en andere Europese teams, tot en met 30 november 2026. NADI begint hiermee aan zijn allereerste programma; het agentschap pas vorige week, rond Prinsjesdag, werd aangekondigd.
De inzet is tweeledig: chips die AI-berekeningen met veel minder stroom uitvoeren, en een ontwerpproces dat dankzij AI niet meer jaren maar weken duurt.
Hoe werkt de wedstrijd?
De challenge bestaat uit twee rondes. Uit alle inzendingen kiezen NADI en SPRIND zeven teams, die elk 2,6 miljoen euro krijgen voor de eerste ontwikkelfase. Zo'n acht maanden later volgt een tweede selectie: de drie meest veelbelovende teams krijgen elk nog eens 7 miljoen euro. Een team kan zo in totaal maximaal 9,6 miljoen euro ophalen.
Tellen we de bedragen op, dan komt de wedstrijd uit op 39,2 miljoen euro; het afgeronde totaal van 40 miljoen is het bedrag dat de agentschappen zelf noemen. Hoe de kosten precies tussen Nederland en Duitsland worden verdeeld, staat niet in de aankondiging.
De eisen aan de ontwerpen zijn ambitieus. Volgens NADI gaat het om een radicaal andere chiparchitectuur, die sneller en zuiniger is dan wat nu gangbaar is. Bovendien moeten de chips in Nederland en Duitsland geproduceerd kunnen worden.
Waarom zuinige AI-chips?
Vrijwel alle grote AI-modellen draaien vandaag op chips van Amerikaanse ontwerpers, met Nvidia als duidelijke marktleider, en worden grotendeels in Azië gemaakt. Dat heeft twee nadelen voor Europa: een strategische afhankelijkheid en een enorm stroomverbruik in datacenters.
NADI-medeoprichter Beau-Anne Chilla vat het probleem samen: "Europa draait zijn AI grotendeels op buitenlandse chips, terwijl we hier een van de sterkste chip-ecosystemen ter wereld hebben." Met dat ecosysteem doelt zij onder meer op de Nederlandse toeleveringsketen rond ASML in Veldhoven, dat de machines levert waarmee de meest geavanceerde chips ter wereld worden gemaakt, maar zelf geen AI-chips ontwerpt.
Ook het stroomverbruik speelt in Nederland een concrete rol. Het elektriciteitsnet zit in grote delen van het land vol, en nieuwe datacenters liggen politiek gevoelig. Chips die hetzelfde werk met minder energie doen, verkleinen dat probleem aan de bron.
Omslagfoto: siliciumwafer van 300 mm – Peellden, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.
Wat is NADI?
NADI is het Nederlandse antwoord op het Amerikaanse DARPA, het Britse ARIA en het Duitse SPRIND: een agentschap dat met relatief weinig bureaucratie grote technologische gokken financiert. Het werd rond Prinsjesdag 2026 gepresenteerd, valt onder het ministerie van Economische Zaken en krijgt volgens de NOS een budget van 500 miljoen euro. Het agentschap wordt nog opgebouwd; Jelle Prins en Beau-Anne Chilla zijn de oprichters.
SPRIND, gevestigd in Leipzig, bestaat sinds 2019 en werkt al langer met dit soort open wedstrijden. Dat de eerste NADI-challenge samen met SPRIND wordt georganiseerd, geeft het Nederlandse agentschap direct toegang tot die ervaring.
| NADI (Nederland) | SPRIND (Duitsland) | |
|---|---|---|
| Opgericht | 2026 (in opbouw) | 2019 |
| Model | DARPA-achtig agentschap | DARPA-achtig agentschap |
| Budget | 500 miljoen euro (volgens NOS) | niet genoemd in de bronnen |
| Rol in deze challenge | medefinancier, organisator | medefinancier, organisator |
Wat betekent dit voor Nederland en België?
Voor Nederlandse startups, universiteiten en chipbedrijven is dit een zeldzame kans op grote, snel beschikbare financiering zonder de lange doorlooptijden van Europese subsidieprogramma's. Deelname staat volgens de aankondiging open voor Nederlandse en andere Europese teams. Of Belgische teams, bijvoorbeeld rond het onderzoekscentrum imec in Leuven, onder precies dezelfde voorwaarden kunnen meedoen, staat niet expliciet in de aankondiging; wie dat overweegt, controleert de voorwaarden op nadi.nl.
Voor consumenten verandert er op korte termijn niets. Tussen een winnend chipontwerp en een product in de winkel of een datacenter zitten doorgaans jaren. De wedstrijd is vooral een test of Nederland en Duitsland samen een Europees alternatief voor buitenlandse AI-hardware van de grond kunnen krijgen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel geld is er beschikbaar?
In totaal 40 miljoen euro. Zeven teams krijgen elk 2,6 miljoen euro, de drie beste daarna nog eens 7 miljoen euro per team.
Tot wanneer kunt u zich aanmelden?
Van 23 september tot en met 30 november 2026, via de website van NADI.
Wie mag meedoen?
Volgens NADI Nederlandse en andere Europese teams. De precieze voorwaarden staan op nadi.nl.
Wanneer liggen deze chips in de winkel?
Daar is geen datum voor. Het gaat om ontwerpwerk; productie en gebruik volgen pas jaren later, als een ontwerp slaagt.
