Google moet bouw van twee datacenters in Finland stilleggen

Een maand na de aankondiging van zijn grootste Europese investering krijgt Google in Finland een stopbevel. De Finse vergunnings- en toezichtsdienst LVV (Lupa- ja valvontavirasto) heeft op 6 oktober bepaald dat het voorbereidende werk voor twee nieuwe datacenters in Muhos en Kajaani moet worden stilgelegd. Volgens de dienst is op beide locaties op grote schaal bos gekapt zonder dat eerst de wettelijk verplichte milieueffectrapportage was uitgevoerd.

Het bevel is gericht aan Tuike Finland, het Finse dochterbedrijf waarmee Google de projecten uitvoert. Google zelf erkent dat het de fout in ging.

Wat heeft de Finse toezichthouder precies besloten?

LVV eist dat Tuike Finland "onmiddellijk, en uiterlijk op 23 oktober 2026" stopt met alle werkzaamheden die het milieu ingrijpend veranderen. Daaronder vallen het kappen van bomen, grondwerk, springwerk en het aanleggen of verleggen van sloten. Werk met weinig impact, zoals planning, metingen en bodemonderzoek, mag doorgaan.

De tijdlijn is strak:

Houdt het bedrijf zich er niet aan, dan kan LVV een handhavingsprocedure starten, met mogelijk dwangsommen. Pas na een volledige milieueffectrapportage mag het zware werk weer verder. Volgens een afdelingshoofd van LVV, geciteerd door de Finse omroep Yle, is zo'n besluit uitzonderlijk en kan de vertraging maanden duren.

Hoeveel bos is er gekapt?

Volgens de cijfers die Yle publiceerde, is in Muhos ongeveer 330 hectare bos gekapt en op de locatie Otanmäki bij Kajaani net onder de 200 hectare. Samen is dat ruim 500 hectare, de oppervlakte van zo'n zevenhonderd voetbalvelden. Naast het kappen werd ook de bovenlaag van de grond verwijderd, werden bouwwegen aangelegd en waterlopen aangepast.

Waarom dat ertoe doet: in Finland is een milieueffectrapportage verplicht zodra meer dan 200 hectare bos blijvend wordt omgezet naar een andere bestemming. Die grens is in Muhos duidelijk overschreden en ligt in Kajaani dichtbij.

De Finse natuurbeschermingsbond spreekt van natuurgebieden die eigenlijk bewaard hadden moeten blijven. Een deel van de oppositie wil nu een nationaal vergunningsstelsel voor datacenters, onder meer uit vrees voor stroomtekorten en hogere energieprijzen.

Hoe reageert Google?

Google verzet zich niet. Woordvoerder Sondre Ronander erkende tegenover Yle dat het bedrijf in deze zaak niet aan zijn eigen hoge normen heeft voldaan. Google belooft de bevindingen van LVV te bestuderen en de aanwijzingen van de dienst op te volgen. Google wijst er ook op dat het al werkt aan landschaps- en biodiversiteitsplannen, waaronder het herplanten van bomen op 130 hectare in Muhos. Dat herstelt maar een deel van wat er gekapt is, en vervangt de ontbrekende rapportage niet.

Om welke investering gaat het?

Begin september presenteerde Google in Helsinki zijn plan om in twee jaar tijd 13 miljard euro in Finse digitale infrastructuur te steken, volgens het bedrijf de grootste afzonderlijke investering in Europa. De foto bovenaan dit artikel is van die presentatie, niet van de bouwlocaties. Het geld gaat naar vier gemeenten:

• Hamina: hier draait al zo'n vijftien jaar een Google-datacenter, gekoeld met zeewater; het valt niet onder het bevel.
• Muhos en Kajaani: de twee nieuwe locaties waar het werk nu stil moet.
• Vaala: ook onderdeel van het plan, niet genoemd in het bevel.

Bij de investering hoort een stroomcontract van 22 jaar met de kerncentrale Loviisa, die daardoor tot 2050 open kan blijven in plaats van rond 2030 te sluiten, en een batterijsysteem van 94 megawatt voor het stroomnet. Google rekende voor dat de bouw in 2027 en 2028 ruim 37.000 banen in Finland zou ondersteunen. Hoeveel van die planning nu opschuift, is nog niet bekend.

Wat betekent dit buiten Finland?

Een rechtstreeks gevolg voor gebruikers in Nederland of België is er niet: Google-diensten blijven gewoon werken, het gaat om capaciteit die nog gebouwd moet worden. Wel laat de zaak zien waar de race om AI-rekenkracht in Europa tegen aanloopt. De verplichting om grote projecten vooraf op milieueffecten te beoordelen komt uit Europese regels en geldt in alle lidstaten. Ook een miljardeninvestering met steun van de regering ontkomt daar niet aan.

Finland trekt datacenters aan met koel klimaat, ruimte en relatief goedkope schone stroom. Bright noemde het land daarom al "het Texas van Europa". Tegelijk groeit ook elders de discussie over hoeveel land, stroom en water datacenters mogen gebruiken. Dat speelt ook bij Europese AI-projecten zoals de AI-fabriek in Groningen en bij grote clouddeals als die tussen Anthropic en Akamai.

Veelgestelde vragen

Waarom moet Google stoppen in Finland?

Omdat in Muhos en Kajaani ruim 500 hectare bos is gekapt zonder de verplichte milieueffectrapportage. De Finse toezichthouder LVV eist dat het werk uiterlijk op 23 oktober 2026 stilligt.

Wordt het Google-project in Finland geschrapt?

Nee, het gaat om een tijdelijke stop. Het zware werk mag hervatten zodra de milieueffectrapportage is afgerond; volgens LVV kan dat maanden duren.

Wat is Tuike Finland?

Het Finse dochterbedrijf via welke Google de datacenterprojecten in Finland uitvoert. Het bevel van LVV is aan dit bedrijf gericht.

Merken gebruikers in Nederland of België hier iets van?

Nee. Bestaande Google-diensten draaien gewoon door. De stop raakt alleen de bouw van nieuwe capaciteit in Finland.