Bill Gates wil dat AI-systemen bij wet verplicht worden om veiligheidswaarborgen te hebben en zich te laten controleren door buitenstaanders. Het niet eisen daarvan noemde de medeoprichter van Microsoft zondag in het Amerikaanse NBC-programma "Meet the Press" "volkomen onverantwoordelijk". Daarmee gaat hij openlijk in tegen de lijn van president Donald Trump, die regels voor de AI-sector tot nu toe afwijst.
Vrijdag had NBC al een eerste fragment uitgezonden, waarin Gates zei dat AI krachtig genoeg is om gebeurtenissen met een miljard doden te veroorzaken. In het volledige interview van 27 september werkte hij uit wat hij daarmee bedoelt en wie volgens hem moet ingrijpen.
Wat zei Gates precies?
De kern van zijn boodschap: het gevaar is niet in de eerste plaats een machine die op hol slaat, maar misbruik door mensen. Nog nooit bestond er volgens Gates een wapen zo krachtig als de combinatie van kwaadwillenden en de nieuwste AI-hulpmiddelen. Hij noemde onder meer biologische dreigingen en financiële fraude als risico's.
Zijn belangrijkste punten op een rij:
- Wettelijke waarborgen: elk AI-systeem zou verplicht beveiligd en extern gecontroleerd moeten worden.
- Zelfregulering is onvoldoende: volgens Gates denkt niemand dat de sector zichzelf genoeg kan reguleren.
- Politiek en politie aan tafel: "Je hebt de handhaving en de politici nodig" om te bepalen hoe die waarborgen en dat toezicht eruitzien, aldus Gates.
- Weinig vertraging: hoeveel de sector door zulke maatregelen wordt afgeremd, "zal niet zo dramatisch zijn".
Gates is sceptisch over een "kill switch" als enige oplossing, een noodknop waarmee een model kan worden uitgeschakeld. Hij pleit liever voor onafhankelijke veiligheidsbeoordelingen vooraf, zoals die nu ook door externe partijen bij AI-labs worden uitgevoerd.
Waarom botst dit met Trump?
De regering-Trump wil de AI-sector geen extra regels opleggen en presenteert dat als onderdeel van de wedloop met China. Trump heeft waarschuwingen over AI eerder weggezet als een "hoax", net als klimaatverandering. Gates is het daar "absoluut" niet mee eens: hij vindt dat het Congres wetgeving moet maken.
Ook het argument dat regels geen zin hebben omdat China ze toch niet invoert, verwerpt hij. Alle landen zouden volgens Gates zulke waarborgen moeten willen. Opvallend is de timing: de VS en China spraken kort geleden juist af een kanaal voor AI-incidenten op te zetten. Gates zei ook bereid te zijn om er rechtstreeks met Trump over te praten.
Wat betekent dit voor Nederland en België?
Voor wie in Nederland of België AI gebruikt, verandert er door het interview niets. Het laat wel zien dat in de VS nu een debat wordt gevoerd over iets wat in Europa al wet is. Sinds augustus 2025 gelden onder de Europese AI-verordening plichten voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden, zoals de makers van ChatGPT, Gemini en Claude. Zij moeten technische documentatie bijhouden; voor de krachtigste modellen komen daar risicobeoordelingen en een meldplicht voor ernstige incidenten bij.
Toezicht op die grote modellen ligt bij het AI Office van de Europese Commissie. In Nederland krijgen daarnaast de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur een rol bij het toezicht op AI-toepassingen. De verordening geldt in België op dezelfde manier, omdat het een Europese regel is.
Wat Gates voor de VS vraagt, bestaat hier dus op papier al grotendeels. Dat de Europese aanpak in de praktijk niet vanzelf werkt, bleek eerder toen OpenAI een training moest stilleggen na een incident. Kiest Washington toch voor wetgeving, dan kunnen de regels aan beide kanten van de Atlantische Oceaan dichter bij elkaar komen. Blijft Trump bij zijn koers, dan staat Europa er met zijn strengere aanpak alleen voor.
Van optimist naar waarschuwer
Gates gold lange tijd als een van de optimisten over AI. Microsoft is een grote investeerder in OpenAI, al heeft Gates daar geen operationele rol meer. Zijn stichting blijft ook investeren: volgens Al Jazeera trekt de Gates Foundation 1 miljard dollar uit om AI beter bereikbaar te maken in ontwikkelingslanden. Waarschuwen en investeren gaan voor hem dus samen.
Hij staat ook niet alleen. Anthropic-topman Dario Amodei zei eerder in de VN-Veiligheidsraad dat AI, als het slecht wordt beheerd, een risico voor de mensheid als geheel kan worden. Tussen Anthropic en de Amerikaanse regering is de verhouding intussen gespannen, zoals het conflict met het Pentagon laat zien.
Veelgestelde vragen
Zegt Bill Gates dat AI een miljard mensen gaat doden?
Nee. Hij zegt dat AI krachtig genoeg is om gebeurtenissen met zo'n aantal slachtoffers te veroorzaken, vooral bij misbruik door kwaadwillenden. Het is een waarschuwing, geen voorspelling.
Wanneer en waar gaf Gates het interview?
In "Meet the Press" van de Amerikaanse zender NBC, uitgezonden op zondag 27 september 2026. Een eerste fragment verscheen al op vrijdag 25 september. Gates sprak ook met CNN.
Werkt Bill Gates nog bij Microsoft?
Nee. Hij richtte Microsoft in 1975 mee op, maar heeft er al jaren geen operationele rol meer en richt zich op zijn stichting.
Zijn er in Nederland en België al regels voor AI?
Ja. De Europese AI-verordening geldt in beide landen. De plichten voor grote AI-modellen gelden sinds augustus 2025; andere delen worden stapsgewijs van kracht.
Omslagfoto: Bill Gates bij een bezoek aan de Europese Commissie. Foto: European Commission, Jennifer Jacquemart, CC BY 4.0 (Wikimedia Commons).
