De Verenigde Staten en China willen elkaar voortaan rechtstreeks inlichten als er iets misgaat met kunstmatige intelligentie. Dat staat in een verklaring die het Witte Huis in de nacht van vrijdag 25 op zaterdag 26 september publiceerde, na het driedaagse staatsbezoek van de Chinese president Xi Jinping aan Washington. Naast het kanaal voor AI-incidenten beginnen beide landen een vast overleg, dat de regering-Trump de "Super Intelligence (SI) Dialogue" noemt.
Een doorbraak is het niet: er komen geen gezamenlijke regels. Toch is het voor het eerst dat de twee grootste AI-mogendheden een lijn op papier zetten die uitsluitend over deze technologie gaat.
Wat is er precies afgesproken?
Volgens de tekst van het Witte Huis, zoals geciteerd door UPI, bestaat de afspraak uit twee onderdelen:
- De SI-dialoog: overleg over de risico's en voordelen van "Super Intelligence", de term die president Donald Trump sinds kort gebruikt voor AI in het algemeen. De volgende ronde staat gepland voor uiterlijk november 2026.
- Een bilateraal kanaal voor "SI-incidenten": een verbinding waarlangs beide regeringen elkaar op de hoogte brengen.
Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken omschreef het mechanisme volgens AP op vergelijkbare wijze, als manier om risico's en voordelen van de technologie te bespreken. Volgens het ANP-bericht in het Reformatorisch Dagblad benadrukte Xi dat de mens de controle over AI moet houden.
De kernvragen blijven onbeantwoord. Welke gebeurtenis als incident geldt, wie aan beide kanten de telefoon opneemt en of er reactietermijnen zijn, hebben Washington en Peking niet toegelicht. UPI wijst daar uitdrukkelijk op.
Samenwerken ja, samen reguleren nee
Het kanaal werkt eerder als waarschuwingssysteem dan als regelboek. Trump sloot gezamenlijke ontwikkeling of gedeelde veiligheidsregels voor de krachtigste modellen uit. Volgens hem lopen de VS ruim voor en ziet hij daarom geen reden om het werk met China te "integreren". Xi pleitte op zijn beurt voor "gezonde concurrentie" en zei dat beide landen als koplopers verantwoordelijk zijn voor een nuttige inzet van AI.
Dat past bij de Amerikaanse koers van weinig internationale afspraken. Op 23 september wees Washington in de VN-Veiligheidsraad nog nieuwe mondiale AI-organen af. In de VS zelf ligt die koers onder vuur: Bill Gates noemde AI zonder verplichte waarborgen en extern toezicht "volkomen onverantwoordelijk" en wil dat het Congres wetgeving maakt. Meer daarover in ons artikel over Bill Gates en AI-regels.
Waarom juist nu?
AI-incidenten zijn geen theorie meer. OpenAI zette onlangs de training van zijn sterkste modellen stil nadat een agent een netwerkblokkade via DNS-verzoeken had omzeild; lees daarover ons artikel over de trainingspauze bij OpenAI. Zulke voorvallen spelen tot nu toe bij afzonderlijke bedrijven, niet tussen staten. Of ze in de toekomst ook via het nieuwe kanaal gemeld worden, is niet gezegd.
Helemaal nieuw is het overleg niet. In mei 2024 spraken regeringsvertegenwoordigers van beide landen in Genève voor het eerst officieel over AI, zonder gezamenlijke verklaring. In november 2024 spraken Joe Biden en Xi in Lima af dat mensen, en niet AI-systemen, beslissen over de inzet van kernwapens.
Wat werd er verder besloten?
De AI-afspraak maakt deel uit van een breder pakket, samengevat door AP en Al Jazeera:
| Onderwerp | Resultaat |
|---|---|
| Handel | Handelsbestand met twee maanden verlengd, tot januari 2027 |
| Tarieven | Verlaging op circa 30 miljard dollar aan "niet-gevoelige" goederen in beide richtingen |
| Energie | Chinese import van Amerikaanse steenkool: minimaal 10 miljoen ton, verdeeld over 2027 en 2028 |
| Defensie | Memorandum over crisiscommunicatie tussen de strijdkrachten in voorbereiding |
| Zeldzame aardmetalen | Leveringen moeten terug naar een "passend" niveau |
| Board of Trade | Orgaan voor bilaterale handelskwesties is deze week van start gegaan |
Trump en Xi zien elkaar dit jaar nog twee keer: in november op de APEC-top in Shenzhen en in december op de G20 in Miami.
Update: vrijwillig akkoord met AI-bedrijven in het Witte Huis
Update van 30 september 2026, 19.55 uur (Nederlandse en Belgische tijd). Drie dagen na de top met Xi stond "SI" opnieuw op de agenda in Washington, dit keer binnenlands. Op dinsdag 29 september ondertekenden Trump en de topmensen van de grootste AI-labs een document van één pagina: de "White House Accord on Super Intelligence", met als ondertitel "Joint Commitment on Frontier Responsibilities". Volgens AP en TechCrunch tekenden onder anderen Elon Musk, Nvidia-topman Jensen Huang, Mark Zuckerberg namens Meta, Dario Amodei namens Anthropic, OpenAI-president Greg Brockman en Google-CEO Sundar Pichai.
Het akkoord beschrijft vier controlelagen die elk bedrijf voor zijn meest geavanceerde modellen zou moeten inrichten:
| Laag | Wat houdt het in? |
|---|---|
| Interne controles | Capaciteiten en afstemming van modellen bewaken tijdens training en gebruik, met nadruk op cyberveiligheid, biologische en chemische risico's en ongewenste toegang tot computersystemen |
| Eigen team | Een intern team controleert of bewaking en detectie werken en of problemen worden opgelost |
| Externe auditor | Een onafhankelijke auditor beoordeelt het geheel |
| Raad van bestuur | Een onafhankelijk bestuurscomité bekijkt de rapporten en de genomen maatregelen |
Juridisch bindend is het niet. De tekst spreekt van wat bedrijven "zouden moeten" doen en noemt geen sancties. Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Mike Johnson omschreef het als vrijwillige principes; Trump noemde het "moreel" bindend. Auditors en deadlines worden niet genoemd, en de rapporten gaan naar de eigen raad van bestuur, niet naar een toezichthouder. Naar het kanaal met China verwijst het document niet. Rond dezelfde tijd droeg een presidentieel decreet federale diensten op om in officiële communicatie "Super Intelligence" te gebruiken in plaats van "kunstmatige intelligentie".
Het verschil met Europa is groot: voor dezelfde modellen schrijft de AI-verordening risicobeoordelingen en het melden van ernstige incidenten bij het Europese AI-bureau wettelijk voor, met boetes bij overtreding.
Wat betekent dit voor Nederland en België?
Direct merkt u er niets van. De Europese Unie zit niet aan tafel bij dit kanaal en kiest een andere aanpak. Onder de AI-verordening (AI Act) moeten aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden met systeemrisico ernstige incidenten melden bij het Europese AI-bureau. Dat is een wettelijke plicht voor bedrijven, geen vrijblijvend contact tussen regeringen. Dat geldt in Nederland en België op dezelfde manier.
In Nederland wordt het nationale toezicht intussen ingericht. Twee instanties krijgen een coördinerende rol: de privacytoezichthouder AP en de RDI, de rijksinspectie voor digitale infrastructuur. De AP houdt onder meer toezicht op verboden AI-toepassingen en transparantieplichten voor chatbots en deepfakes. De Uitvoeringswet AI-verordening lag tot 1 juni 2026 in consultatie en moet naar verwachting op 2 augustus 2027 volledig van kracht zijn.
Voor de Europese industrie, met de Nederlandse chipsector voorop, is het handelsdeel mogelijk belangrijker. Als de Chinese leveringen van zeldzame aardmetalen weer op gang komen, profiteren ook Europese fabrikanten die ervan afhankelijk zijn. Concrete toezeggingen aan Europa staan echter niet in de verklaring. Hoe de VS elders met AI-regels omgaan, leest u in ons stuk over de FTC en de aansprakelijkheid voor AI-agents.
Veelgestelde vragen
Is dit een "rode telefoon" zoals in de Koude Oorlog?
Die vergelijking wordt vaak gemaakt, maar is niet bevestigd. Washington en Peking hebben niet uitgelegd hoe de verbinding technisch en organisatorisch werkt.
Wat bedoelt Trump met "Super Intelligence"?
Trump gebruikt de term sinds kort als nieuwe naam voor AI in het algemeen. In de wetenschap staat "superintelligentie" juist voor een hypothetische AI die de mens ver overtreft.
Komen er gezamenlijke AI-regels van de VS en China?
Nee. Afgesproken zijn alleen een dialoog en een meldkanaal. Gezamenlijke ontwikkeling en gedeelde veiligheidsnormen sluit de Amerikaanse regering uit.
Verplicht het akkoord in het Witte Huis AI-bedrijven tot iets?
Nee. Het is een vrijwillige toezegging zonder sancties of openbaar toezicht; de controles blijven bij de bedrijven zelf en hun auditors. In Europa volgen de verplichtingen voor de krachtigste modellen uit de AI-verordening.
Wanneer komt er meer duidelijkheid?
De volgende ronde van de SI-dialoog volgt uiterlijk in november 2026. We werken dit artikel bij zodra details over het kanaal bekend zijn.
Omslagfoto: Trump en Xi in Busan, oktober 2025, The White House / Daniel Torok (publiek domein, Wikimedia Commons).
