Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat leerlingen op de basisschool geen generatieve AI meer gebruiken. Volt en CDA hebben daarvoor een motie ingediend die wordt gesteund door partijen met samen 88 van de 150 zetels. Het gaat om tools die zelf tekst of beeld maken, zoals ChatGPT, Claude en Copilot. Verboden is er nog niets: de motie moet nog in stemming worden gebracht, en het kabinet voelt er op dit moment weinig voor.
Wat wil de Kamer precies, waarom, en wat betekent dit voor scholen en ouders? Een overzicht.
Wat staat er in de motie?
De motie vraagt de regering om het gebruik van generatieve AI door leerlingen in het basisonderwijs te verbieden. Indieners zijn Volt-fractievoorzitter Laurens Dassen en CDA-Kamerlid Armut. Naast hun eigen partijen steunen ook PRO, D66, PvdD, DENK, SP, 50PLUS, ChristenUnie en JA21 het voorstel. Dat zijn tien partijen in totaal: een ruime meerderheid, al is een motie pas een verzoek aan het kabinet en geen wet.
Of de regel ook zou gelden voor leerkrachten die AI gebruiken om lessen voor te bereiden, blijkt niet uit de berichtgeving. Het voorstel richt zich op het gebruik door kinderen zelf.
Waarom willen de partijen een verbod?
De kern van het argument: op de basisschool leren kinderen lezen, schrijven, rekenen en zelfstandig nadenken. Juist in die jaren ontwikkelen ze ook creativiteit en verbeeldingskracht. Volgens de indieners zet generatieve AI die ontwikkeling onder druk, omdat een chatbot het denkwerk overneemt voordat een kind het zelf beheerst. Ook zou AI de verschillen tussen leerlingen kunnen vergroten.
Dassen verwijst naar de opkomst van sociale media, die volgens hem te gemakkelijk werden omarmd. "We mogen niet dezelfde fout maken", zei hij tegen de NOS. Het CDA is nog stelliger: generatieve AI voegt voor basisschoolleerlingen volgens Armut "niks toe".
Wat zegt het kabinet?
Staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs, VVD) deelt de zorgen, maar wil op dit moment geen verbod invoeren. Zij werkt aan een breder plan voor digitalisering in het onderwijs en wil eerst daar de tijd voor nemen. Daarin belooft ze wel voorzichtiger te zijn met AI in de klas.
Als de motie wordt aangenomen, ligt er een duidelijke opdracht van de Kamer. Het kabinet kan een aangenomen motie in theorie naast zich neerleggen, maar met zo'n brede meerderheid is dat politiek lastig.
Hoe reageert het onderwijs?
De PO-Raad, de sectororganisatie van basisscholen, herkent het probleem: als leerlingen veel met generatieve AI werken, daalt volgens de raad hun leerrendement. De raad vindt het daarom belangrijk dat kinderen bronnen leren beoordelen en kritisch leren denken. Een totaalverbod komt voor de organisatie wel als een verrassing; ze zou liever met het ministerie afspraken maken.
Er klinkt ook kritiek. Onderwijskundige en groep 8-leerkracht Barend Last wijst erop dat de kerndoelen voorschrijven dat leerlingen verantwoord met AI leren omgaan. Met een verbod wordt dat lastiger, vreest hij. Die spanning, wel lesgeven over AI maar het niet laten gebruiken, zal het kabinet bij een eventuele uitwerking moeten oplossen.
Wat betekent dit voor ouders?
Voorlopig verandert er niets. Er is geen wet aangenomen en scholen bepalen zelf hoe ze met AI omgaan. Wel is het een goed moment om thuis afspraken te maken. Veel AI-diensten hebben een minimumleeftijd, en uit onderzoek bleek eerder dat de tienermodus van ChatGPT niet altijd veilig is. Ook berichtendiensten bieden inmiddels ouderlijk toezicht voor tieners.
En in België?
De motie gaat alleen over Nederlandse basisscholen; het onderwijs in België valt onder de gemeenschappen. Een vergelijkbaar verbod voor Vlaamse of Franstalige basisscholen is niet aangekondigd. Belgische scholen kunnen wel zelf regels opnemen in hun schoolreglement.
Veelgestelde vragen
Is ChatGPT nu verboden op de basisschool?
Nee. Er ligt een motie met steun van een Kamermeerderheid, maar die is nog niet aangenomen en het kabinet heeft nog geen verbod ingevoerd.
Welke partijen steunen de motie?
Volt en CDA dienden de motie in. Ook PRO, D66, PvdD, DENK, SP, 50PLUS, ChristenUnie en JA21 steunen haar, samen goed voor 88 zetels.
Geldt het verbod ook voor leraren?
Dat staat niet vast. Het voorstel gaat over het gebruik van generatieve AI door leerlingen.
Geldt dit ook voor scholen in België?
Nee. Het gaat om een motie in het Nederlandse parlement; voor België is geen vergelijkbaar besluit aangekondigd.
