Meta, Atlantik'in iki yakasını saniyede 1 petabit kapasiteyle bağlayacak Petal adlı yeni denizaltı kablosunu duyurdu. ABD ile Fransa'nın Atlantik kıyısı arasında yaklaşık 7.000 km uzanacak hat, şirketin açıklamasına göre okyanus aşırı mesafede petabit kapasiteye ulaşan ilk kablo olacak. Sistemin 2029'da hizmete girmesi planlanıyor.
Petal'i öne çıkaran şey yalnızca hız değil, arkasındaki teknik fikir. Meta, kablodaki fiber sayısını artırmak yerine her fiber telinin içine ikinci bir ışık yolu yerleştiriyor. Bu yöntem ilk kez okyanus ölçeğinde kullanılacak.
Petal kablosu nedir, nereden nereye gidecek?
Petal, Meta'nın Atlantik üzerindeki kablo projelerinin en yenisi. Hat ABD'den başlayıp Fransa'nın Atlantik kıyısında karaya çıkacak. Meta iki taraftaki iniş noktalarının hangi şehirler olacağını henüz açıklamadı.
Projenin ortakları ve rolleri şöyle:
- Meta: Kabloyu geliştiren ve işletecek şirket.
- NEC: Anahtar teslim sistem tedarikçisi. Kablo, tekrarlayıcılar (sinyali güçlendiren deniz dibi üniteleri) ve kurulum NEC'te.
- Sumitomo Electric: İki çekirdekli, çok düşük kayıplı fiberi üretecek.
- Orange: Fransa'daki iniş ayağına destek verecek. Submarine Networks'e göre Orange, iniş istasyonunu ve Avrupa içindeki karasal bağlantıyı üstlenecek.
1 petabit ne kadar büyük bir kapasite?
Bir petabit, 1.000 terabit demek. Meta bunu somutlaştırmak için şu karşılaştırmayı yapıyor: Bu kapasite, dünya nüfusunun yaklaşık dörtte üçünün aynı anda müzik dinlemesine yetecek büyüklükte.
Daha anlamlı karşılaştırma ise Meta'nın kendi kablolarıyla. Şirketin mühendislik bloguna göre her yeni nesilde fiber çifti sayısı arttı: Marea 8, Amitié 16, Anjana 24 fiber çifti taşıyor. Anjana 0,5 petabit kapasiteye ulaşmıştı. Petal de 24 fiber çiftiyle geliyor, ancak her fiberde iki çekirdek olduğu için kapasite iki katına, 1 petabite çıkıyor.
Tablodaki Marea ve Amitié kapasiteleri Submarine Networks'ün derlemesine dayanıyor. Amitié'de Meta tek sahip değil, ortaklardan biri.
Çok çekirdekli fiber neden önemli?
Denizaltı kablolarında asıl sınır, fiber sayısından çok enerji. Okyanus tabanındaki tekrarlayıcılar kıyıdan gönderilen elektrikle çalışıyor ve bu elektriğin miktarı sınırlı. Daha fazla fiber çifti eklemek daha fazla tekrarlayıcı gücü, dolayısıyla daha kalın ve pahalı bir sistem demek.
Meta'nın çözümü aynı teli iki kez kullanmak:
| Özellik | Petal'de durum |
|---|---|
| Fiber çifti | 24 |
| Her fiberdeki çekirdek | 2 |
| Eşdeğer kapasite | Klasik 48 çiftli bir sisteme denk |
| Fiber dış çapı | 125 mikrometre (standart tek çekirdekli fiberle aynı) |
| Güç besleme | Mevcut 18 kV ekipman sınırları içinde |
| Hizmete giriş | 2029 (plan) |
Fiberin dış çapı standart fiberle aynı kaldığı için kablo üretimi ve kurulumunda mevcut altyapının büyük kısmı kullanılabiliyor. Meta, iki çekirdekteki sinyallerin karşıt yönlerde ilerletilmesiyle çekirdekler arasındaki parazitin azaltıldığını da belirtiyor. Şirket, Petal'in tekrarlayıcılı denizaltı sistemleri tarihindeki en büyük nesil atlaması olduğunu söylüyor.
Bu ne anlama geliyor?
Kıtalar arası internet trafiğinin çok büyük bölümü uydular değil, denizaltı kabloları üzerinden taşınıyor. Meta'nın bu alana yatırım yapmasının arkasında hem Instagram, WhatsApp ve Facebook trafiği hem de yapay zeka altyapısı var. Şirket, Petal'i özellikle yapay zeka iş yüklerinin yarattığı veri artışına karşılık vermek için tasarladığını açıkça yazıyor.
Benzer bir yarış uzayda da sürüyor: Google, yapay zeka çiplerini yörüngeye taşımayı hedefleyen Project Suncatcher'ın ilk uydusunu duyurmuştu. Yapay zeka şirketleri artık yalnızca model değil, veriyi taşıyan fiziksel hatları da kendileri kuruyor.
Türkiye açısından Petal'in doğrudan bir iniş noktası yok. Ancak Türkiye'den ABD'deki sunuculara giden trafiğin önemli bir kısmı Avrupa üzerinden geçtiği için Avrupa–ABD hattındaki kapasite artışı dolaylı olarak Türk kullanıcıları da ilgilendiriyor. Bunun gecikme veya hız açısından somut etkisi hakkında Meta bir açıklama yapmadı.
Arka plan: Meta'nın kablo yatırımları
Meta son yıllarda denizaltı kablolarında en aktif teknoloji şirketlerinden biri oldu. ABD ile İspanya'yı bağlayan Marea 2018'de hizmete girmişti. Onu ABD, İngiltere ve Fransa'yı bağlayan Amitié ile yine ABD–İspanya hattındaki Anjana izledi. Petal, bu seride kapasiteyi bir kez daha ikiye katlayan adım.
Projenin maliyeti ve kablonun döşenmeye ne zaman başlanacağı açıklanmadı.
Sık sorulan sorular
Petal ne zaman kullanıma girecek?
Meta'nın planına göre 2029'da. Kesin tarih verilmedi.
Petal Türkiye'ye bağlanıyor mu?
Hayır. Kablo ABD ile Fransa arasında uzanıyor. Türkiye'ye etkisi ancak Avrupa–ABD trafiği üzerinden dolaylı olabilir.
Çok çekirdekli fiber nedir?
Tek bir fiber teli içinde birden fazla ışık yolu (çekirdek) bulunan fiber türü. Petal'de her telde iki çekirdek var, bu da aynı kablo kalınlığıyla iki kat kapasite sağlıyor.
Orange'ın projedeki rolü ne?
Orange, kablonun Fransa'daki iniş ayağına destek veriyor. Ayrıntılı rol dağılımını Meta değil, sektör sitesi Submarine Networks aktarıyor.
