İçişleri Bakanlığı, Emniyet'in siber suçlarla mücadele biriminin yürüttüğü SİBERAY programı ve Meta, Türkiye'de Facebook ve Instagram kullananlar için ortak bir dolandırıcılık farkındalık kampanyası başlattı. "Bir Daha Bak, Güvende Kal" adı verilen kampanya bu hafta duyuruldu ve 4 hafta boyunca iki platformda eğitici içeriklerle sürecek. Amaç, sosyal medyada sık görülen tuzakları kullanıcı daha mesaj kutusunu açmadan tanıyabilsin.
Kampanya hangi dolandırıcılık türlerini hedefliyor?
Kampanyayı aktaran kaynaklarda öne çıkan başlıklar şöyle özetlenebilir:
| Tuzak türü | Tipik görünümü | Dikkat edilecek işaret |
|---|---|---|
| Sahte yatırım teklifi | Ünlü bir ismin fotoğrafıyla "garantili kazanç" reklamı | Ünlünün hesabı doğrulanmış mı, teklif resmi kurumda kayıtlı mı? |
| Yüksek kazanç vaadi | Ekranda büyüyen sahte bir bakiye, para çekmek için "komisyon" talebi | Kazancı çekmek için önce para istenmesi |
| Sahte iş ilanı | Evden çalışma, kısa sürede yüksek maaş | Başvuru için ücret ya da kimlik fotoğrafı istenmesi |
| Online alışveriş tuzağı | Piyasanın çok altında fiyat, taklit mağaza sitesi | Alan adı markanın gerçek adresiyle birebir aynı mı? |
| Marka veya kurum taklidi | Banka, kargo ya da kamu kurumu gibi görünen profil | "Hemen ödeyin, yoksa hesabınız kapanır" gibi aciliyet baskısı |
Bu tabloyu kaynaklardaki örneklerden biz derledik. Hepsinin ortak noktası aynı: Kullanıcıyı düşünmeden hızlı karar vermeye itmek. Kampanyanın adındaki "bir daha bak" çağrısı da tam olarak bu ana, yani bağlantıya tıklamadan ya da ödeme yapmadan önceki birkaç saniyeye işaret ediyor.
Kamu ve Meta tarafında neler yapılacak?
Kampanyanın görünen yüzü bilgilendirme olsa da arka planda bir operasyonel iş birliği de var. Yeni Şafak'ın 16 Ekim tarihli haberinde anlatılan plan şöyle:
- Emniyetin siber ekipleri, bir ay boyunca Meta'nın dolandırıcılık önleme ekibiyle ortak çalışacak.
- Meta, yapay zekâ sistemleriyle aynı dolandırıcılık ağına bağlı hesapları tespit etmeye çalışacak.
- Şüpheli hesaplara ait bilgiler emniyet birimleriyle paylaşılacak, hesapların kapatılması sağlanacak.
- Kolluk, hesapların arkasındaki kişileri belirleyip yasal süreç başlatacak.
Emniyet cephesinden açıklama yapan isim, siber suçlarla mücadele dairesinin başındaki Oykun İlgün. İlgün'ün mesajı özetle şu: Polisin önceliği, insanlar mağdur olduktan sonra değil, olmadan önce devreye girmek. Bunun yolu da eğitim. İlgün, kampanyadan sonra kullanıcıların şüpheli linklere ve inanılmayacak kadar iyi tekliflere daha temkinli yaklaşmasını bekliyor. Şirket tarafında konuşan Sezen Yeşil (Meta'nın Türkiye ve Azerbaycan'dan sorumlu kamu politikaları yöneticisi) de Türkiye'deki kullanıcıların güvenliği için bilgilendirmeyi en önemli araçlardan biri olarak gördüklerini vurguladı.
SİBERAY nedir?
SİBERAY, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün siber suçlarla mücadele biriminin kamuoyunda bilinen kısa adı. "Bir Daha Bak, Güvende Kal" kampanyasında devletin tarafını bu birimin SİBERAY Programı temsil ediyor. Kampanyanın bütçesi ya da reklam gösterim hedefi kamuoyuyla paylaşılmadı.
Meta'nın "Dolandırıcılıktan Korunma Merkezi" ne sunuyor?
Kampanyada adı geçen bir diğer kaynak, Meta'nın Türkçe Dolandırıcılıktan Korunma Merkezi sayfası. Şirket burada yaklaşımını dört başlıkta anlatıyor: kurallarına aykırı dolandırıcılık içeriğini kaldırmak, şüpheli içeriğin görünürlüğünü azaltmak, kullanıcıya uyarı ve ipuçlarıyla bilgi vermek ve yeni yöntemlere karşı sektörle iş birliği yapmak. Sayfa ayrıca Facebook, Instagram, Messenger ve WhatsApp yardım merkezlerine ve Marketplace güvenlik bölümüne yönlendiriyor.
Hesabınızı korumak için 5 adım
Kampanya kapsamında Meta'nın öne çıkardığı güvenlik araçları, aslında bugün de kullanılabilir durumda. Kısa bir kontrol listesi:
- Güvenlik kontrolünü çalıştırın: Facebook ve Instagram'daki Hesap Merkezi'nde "Şifre ve güvenlik" bölümü, hesabınızdaki zayıf noktaları sırayla gösterir.
- İki adımlı doğrulamayı açın: Şifreniz ele geçirilse bile ikinci adım olmadan hesaba girilemez. SMS yerine doğrulama uygulaması daha güvenlidir.
- Passkey kullanmayı düşünün: Şifre yerine cihazınızdaki kilidi kullanan bu yöntem oltalama sayfalarına karşı dayanıklıdır. Ayrıntılar passkey rehberimizde.
- Doğrulama kodunu kimseyle paylaşmayın: Size gelen altı haneli kodu isteyen kişi, tanıdığınız biri gibi görünse de büyük ihtimalle dolandırıcıdır.
- Şüpheli hesabı bildirin: Profil menüsündeki "Şikayet et" seçeneği, Meta'nın inceleme sürecini başlatır.
Menü adları uygulama sürümüne göre değişebilir. Sahte mesajları ayırt etmenin genel yolları için oltalama SMS ve e-postaları nasıl anlaşılır rehberimize, iş teklifiyle kurulan tuzakların ne kadar ileri gidebileceğini görmek için sahte iş görüşmesi saldırısı haberimize bakabilirsiniz.
Bu ne anlama geliyor?
Sosyal medya dolandırıcılığı Türkiye'de uzun süredir hem polis hem de platformlar için büyük bir sorun. Bu kampanyayı farklı kılan şey, bilgilendirme ile şüpheli hesap bilgilerinin emniyetle paylaşılmasının aynı dönemde yürütülmesi. Yine de kampanyanın kaç hesabın kapatılmasıyla ya da kaç soruşturmayla sonuçlanacağı henüz bilinmiyor; bu sonuçlar açıklanırsa haberi güncelleyeceğiz. Kullanıcı açısından değişmeyen kural ise basit: Para, kod ya da kimlik bilgisi isteyen her mesaja bir kez daha bakmak.
Sık sorulan sorular
Kampanya ne kadar sürecek?
Facebook ve Instagram'daki bilgilendirme içerikleri 4 hafta boyunca yayınlanacak. Siber birimler ile Meta'nın ortak çalışmasının da bir ay sürmesi planlanıyor.
Kampanya WhatsApp'ı da kapsıyor mu?
Duyurulan kampanya Facebook ve Instagram kullanıcılarına yönelik. WhatsApp için ayrı bir Türkiye kampanyası açıklanmadı.
Dolandırıldığımı düşünüyorsam ne yapmalıyım?
Para gönderdiyseniz önce bankanızı arayıp işlemi bildirin. Ardından en yakın emniyet birimine ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurun; ekran görüntüleri, hesap adları ve dekontlar gibi kanıtları saklayın. Acil durumda 155 Polis İmdat hattını arayabilirsiniz.
Şüpheli bir hesabı nasıl bildiririm?
Facebook ve Instagram'da profilin veya gönderinin menüsündeki "Şikayet et" seçeneğini kullanabilirsiniz.
