Meta'ya 25 milyar dolar ceza: New Mexico Cambridge Analytica kararı

Güncelleme (22 Ekim 2026): Cezanın tutarı belli oldu. Hâkim Francis Mathew, Meta'ya 25 milyar dolar ödeme emri verdi. Ayrıntılar aşağıdaki ilk bölümde.

Meta, Cambridge Analytica skandalı yüzünden New Mexico'da kaybettiği davada 25 milyar dolar (yaklaşık 1,24 trilyon TL) ceza ödemeye mahkûm edildi. Santa Fe'deki First Judicial District mahkemesinde görev yapan Hâkim Francis Mathew, kararı ABD saatiyle 21 Ekim'de açıkladı. Bu, jürinin 25 Eylül'de Facebook'u kullanıcılarını yanıltmaktan sorumlu bulmasının ardından gelen ceza aşaması. Meta temyize gideceğini duyurdu.

Davayı açan New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, tutarın ABD tarihinde bir eyaletin bu şirkete karşı aldığı en büyük karar olduğunu söyledi. New Mexico, Cambridge Analytica meselesini mahkemeye kadar taşıyan tek ABD eyaleti.

Hâkim kaç para ceza verdi, nasıl hesaplandı?

Jüri eylülde eyaletin haksız ticari uygulamalar yasasına (Unfair Practices Act) yönelik 43,9 milyon kasıtlı ihlal saymıştı. ComputerBase'in aktardığına göre bu ihlaller, Facebook'un Mayıs 2010 ile Ağustos 2021 arasında yaptığı 26 kamuoyu açıklamasına dayanıyor. Yasa ihlal başına en fazla 5.000 dolar öngördüğü için kâğıt üzerindeki tavan yaklaşık 219,5 milyar dolardı.

Taraflar bu tavanın çok altında rakamlar konuştu. Eyalet en az 35 milyar dolar istedi; Engadget'e göre Meta ise cezanın 3,45 milyar doları geçmemesini talep etti. Hâkim ikisinin arasında, 25 milyar dolarda karar kıldı.

TL karşılıkları TCMB'nin 22 Ekim 2026 döviz satış kuruyla (1 $ = 49,63 TL) yaklaşık olarak hesaplanmıştır.

Kararın iki ayrıntısı önemli. Birincisi, ödenmeyen tutara ödenene kadar yıllık %15 faiz işleyecek; yani temyiz süreci uzadıkça Meta'nın riski de büyüyor. İkincisi, para eyaletin eğitim fonuna aktarılacak. Davada mahkemenin vereceği başka emirler, örneğin eyaletin istediği tedbir kararı, ayrıca karara bağlanacak.

Rakamın büyüklüğünü anlamak için karşılaştırma işe yarıyor: Facebook, Cambridge Analytica sonrası 2019'da ABD genelinde FTC ile 5 milyar dolarlık bir uzlaşma imzalamıştı. Tek bir eyaletin, nüfusu yaklaşık 2 milyon olan New Mexico'nun, bunun beş katı bir karar alması bu yüzden dikkat çekiyor.

Meta ne diyor?

Meta'nın hukuk işlerinden sorumlu başkanı C.J. Mahoney, ABC News'e göre kararın şirketin eyalette iş yapmasını "neredeyse imkânsız hale getirdiğini" savundu ve temyizde kazanacaklarından emin olduklarını söyledi. Temyizin ne kadar süreceği ve cezanın hangi tutarla kesinleşeceği henüz belli değil.

Başsavcı Torrez ise kararın teknoloji sektörüne bir uyarı olduğunu, Meta'nın kullanıcılarına profillerindeki bilgileri kontrol edebilecekleri konusunda yalan söylediğini savundu.

Jüri eylülde neye karar vermişti?

Aşağıdaki bölümler 26 Eylül'de yayımladığımız ilk haberin içeriği; jüri kararını ve arka planı anlatıyor.

Olayın kökü 2018'e uzanıyor. O yıl, Facebook'ta üçüncü taraf uygulama olarak çalışan bir kişilik testinin yaklaşık 87 milyon profilin verisini topladığı ortaya çıkmıştı. Test yalnızca onu çözen kişilerin değil, arkadaşlarının bilgilerini de çekiyordu. Veriler, 2016'da Trump kampanyası için de çalışan siyasi danışmanlık şirketi Cambridge Analytica'ya satılmış ve hedefli seçim reklamlarında kullanılmıştı.

Yaklaşık iki hafta süren duruşmaların ardından jüri, savcılığın iki temel iddiasını kabul etti:

• Facebook'un veri güvenliğiyle ilgili açıklamaları yanıltıcıydı ve bu durum eyaletin tamamını, yani 2 milyonu aşkın kişiyi etkiledi.
• Şirket, skandaldan sonra uygulama geliştiricilerine yönelik başlattığını söylediği incelemeleri gerçeğe aykırı biçimde anlattı.

Jüri üçüncü bir iddiayı ise reddetti: Facebook'un COVID-19 dezenformasyonu gibi zararlı içerikleri kaldırma konusunda yalan söylediği kanıtlanamadı.

Eylülde konuşulan ceza tahminleri

Bu bölüm jüri kararından sonraki durumu anlatıyor; kesinleşen tutar yukarıda. Jüri kararının ardından kaynaklar farklı rakamlar vermişti. AP, jürinin eyaletin tüketiciyi koruma yasasına yönelik 43 milyonu aşkın ihlal tespit ettiğini yazarken CBS News ihlal sayısını 2 milyonun üzerinde veriyor. Savcılık her iki durumda da yasanın öngördüğü üst sınırı, yani ihlal başına 5.000 doları istiyor.

TL karşılıkları TCMB'nin 25 Eylül 2026 döviz satış kuruyla (1 $ = 48,88 TL) yaklaşık olarak hesaplanmıştır.

Bunlar tahmin değil, kâğıt üzerindeki tavan rakamlar. Hâkim çok daha düşük bir ceza verebilir, Meta da üst mahkemeye gidebilir. AP o dönem ceza duruşmasının 1 Ekim'de başlayacağını yazmıştı. Torrez, alınacak paranın tamamının eyaletin eğitim fonuna aktarılacağını söyledi. New Mexico ayrıca benzer uygulamaları ileride yasaklayacak bir tedbir kararı da talep ediyor.

Meta sözcüsü Alex Burgos ise AP'ye yaptığı açıklamada "Karara katılmıyoruz ve kendimizi savunmaya devam edeceğiz" dedi. Şirket, mahkemeye sunulan kanıtların eskidiğini savunuyor.

Diğer eyaletler neden dava açmadı?

Meta, ağustosta diğer eyaletlerin neredeyse tamamıyla çocukların güvenliğine ilişkin bir davada uzlaşmaya varmıştı. Bu uzlaşmanın tutarı kaynaklarda farklı veriliyor (AP eylülde 18 milyar dolara kadar ödemeden söz etmişti); kesin rakamı doğrulayamadık. Anlaşma, Meta'yı Cambridge Analytica kaynaklı gelecekteki taleplerden de muaf tutuyordu. New Mexico uzlaşmayı imzalamayıp davayı tek başına sürdürdü; Florida da anlaşmayı yetersiz bulup reddetti.

New Mexico'nun Meta'ya karşı ilk zaferi de değil bu. Eyalet, çocukların korunmasına ilişkin iki aşamalı bir davada daha önce 942 milyon dolar kazanmış, mahkeme Meta'ya yaş doğrulama ve kullanım süresi sınırı getirme yükümlülüğü koymuştu.

Türkiye'deki kullanıcılar için ne anlama geliyor?

Kısa cevap: doğrudan bir etkisi yok. Karar yalnızca New Mexico için geçerli ve eyalet dışındaki kullanıcılara tazminat öngörmüyor. Facebook 2018'de etkilenen hesapların büyük bölümünün ABD'de olduğunu açıklamıştı; Türkiye'den kaç profilin etkilendiğine dair ayrıntılı bir resmi rakam bulunmuyor.

Türkiye'de Facebook'a yönelik yaptırımlar ise KVKK üzerinden geldi. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, Nisan 2019'da Cambridge Analytica'dan bağımsız bir olay için, fotoğraf API'sindeki bir hata yüzünden kullanıcı fotoğraflarının üçüncü taraf uygulamalara 12 gün boyunca açık kalması nedeniyle Facebook'a toplam 1,65 milyon TL idari para cezası verdi. Bu tutarın 1,1 milyon TL'si gerekli teknik ve idari tedbirleri almamak, 550 bin TL'si ihlali Kurul'a bildirmemek içindi. Aynı yıl Eylül'de başka bir ihlal için 1,6 milyon TL'lik ikinci ceza geldi.

Kendi verilerinizin hangi uygulamalarla paylaşıldığını görmek için Facebook'ta Ayarlar ve gizlilik > Ayarlar > Uygulamalar ve internet siteleri bölümüne bakabilirsiniz (menü adları sürüme göre değişebilir). Kullanmadığınız uygulamaların erişimini kaldırmak iyi bir alışkanlık. KVKK'nın son dönemdeki kararları için 12 şirkete verilen veri ihlali cezaları haberimize göz atabilirsiniz.

Arka plan: Meta'nın veri sınavı bitmiyor

Karar, Meta'nın yeni ürünlerle kullanıcı verisine her zamankinden daha yakın durduğu bir döneme denk geliyor. Şirket bu hafta Connect 2026'da Meta VR Glasses'ı duyurdu; kişisel yapay zeka ajanı Muse ise ABD'de hızla yayılıyor. Kameralı akıllı gözlüklerin çektiği görüntülerin yapay zeka eğitiminde nasıl kullanıldığı da Avrupa'da tartışma konusu.

Sık sorulan sorular

Türkiye'deki Facebook kullanıcıları bu davadan tazminat alacak mı?

Hayır. Dava yalnızca New Mexico eyaletini kapsıyor ve paranın eyaletin eğitim fonuna gitmesi planlanıyor.

Meta'ya ne kadar ceza verildi?

Hâkim Francis Mathew, 21 Ekim 2026'da Meta'ya 25 milyar dolar ceza verdi. Bu, TCMB'nin 22 Ekim kuruyla yaklaşık 1,24 trilyon TL ediyor. Ödenmeyen tutara yıllık %15 faiz işleyecek.

Meta bu parayı gerçekten ödeyecek mi?

Henüz belli değil. Meta temyize gideceğini açıkladı; üst mahkeme cezayı onaylayabilir, düşürebilir ya da bozabilir. Temyiz sürecinin ne kadar süreceği açıklanmadı.

Cambridge Analytica neydi?

Facebook'taki bir kişilik testi üzerinden toplanan verileri hedefli seçim reklamları için kullanan İngiliz siyasi danışmanlık şirketiydi. Skandal Mart 2018'de ortaya çıktı, şirket kısa süre sonra faaliyetlerini durdurdu.

Cambridge Analytica yüzünden daha önce ceza verildi mi?

Evet. ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) 2019'da Facebook ile 5 milyar dolarlık bir uzlaşmaya vardı, İngiltere'nin veri koruma otoritesi ICO ise 2018'de 500 bin sterlin ceza kesti.

Kapak görseli: Facebook'un Menlo Park'taki genel merkezi, LPS.1, CC0 (Wikimedia Commons).