Savunma Sanayii Başkanlığı'nın (SSB) yapay zeka platformu EVREN, büyük dil modellerini (LLM) yurt içindeki kendi GPU kümesinde çalıştıran bir API hizmeti sunmaya başladı. Platformun resmi sayfasına göre geliştiriciler, GLM, DeepSeek, Qwen ve Gemma gibi açık ağırlıklı modellere OpenAI uyumlu tek bir API ile bağlanabiliyor. Giriş e-Devlet üzerinden yapılıyor ve LLM kullanımı test süreci kapsamında 1 Kasım 2026'ya kadar ücretsiz.
EVREN nedir, kim işletiyor?
EVREN, SSB'nin bir projesi olan Savunma Sanayii Yapay Zeka Platformu (SSYZ) çatısı altında yer alıyor. Adresteki "ssyz" kısaltması da buradan geliyor. SSYZ'nin kendi sitesi, platformun SSB Stratejik Planı ve Ulusal Yapay Zeka Stratejisi ile uyumlu olarak savunma sanayiinin tamamına yapay zeka altyapısı sağlamak amacıyla kurulduğunu belirtiyor. Kurum ayrıca yarışmalar, veri kümeleri ve GPU tahsisi gibi hizmetleri de aynı çatı altında yürütüyor.
EVREN'in kendisi ise yalnızca bir sohbet botu değil, uçtan uca bir MLOps platformu. Veri yükleme, etiketleme, model eğitimi, çıkarım ve model paylaşımı tek bir web arayüzünde toplanıyor. Platformun sayfalarında öne çıkan başlıklar şunlar:
- Veri etiketleme: Sınırlayıcı kutu, poligon, yönlü kutu, anahtar nokta, metinde varlık adı (NER) ve ses bölgesi etiketleme. SAM-2 ve YOLO ile otomatik ön etiketleme.
- Model eğitimi: Slurm ile yönetilen, konteyner tabanlı dağıtık eğitim.
- Görüntü çıkarımı: Webcam, fotoğraf ve video üzerinde gerçek zamanlı nesne tespiti.
- Model ve veri seti pazarı: Kurumların modellerini ve veri kümelerini yetkili paydaşlarla paylaşabildiği "Universe" modülü.
Platform yeni de sayılmaz. Ankara Üniversitesi Yapay Zeka Enstitüsü, 19 Haziran 2026'da yayımladığı duyuruda EVREN'i lisans ve lisansüstü öğrencilere tanıtmış, erişimin e-Devlet ile yapıldığını bildirmişti. Diğer bazı üniversiteler de benzer duyurular yayımladı. Yerel basında 20 Eylül'de çıkan haberler ise LLM çıkarım hizmetinin kullanıma açıldığını aktarıyor. SSB'nin bu hizmete dair ayrı bir basın bülteni ise yayın saatimizde bulunamadı.
Hangi dil modelleri var?
EVREN'in "LLM Çıkarımı" sayfasındaki model filosunda 23 Eylül itibarıyla 11 model ayrı ayrı listeleniyor. Bunlara ek olarak model="auto" seçeneğiyle çalışan otomatik bir yönlendirici bulunuyor. Bu yönlendirici isteğe, bağlam uzunluğuna ve o anki yüke bakarak uygun modeli kendisi seçiyor. Hiçbiri EVREN'in kendi eğittiği bir model değil; tamamı dünyada yayımlanmış açık ağırlıklı modeller.
| Model | Sayfadaki rolü | Parametre | Bağlam penceresi |
|---|---|---|---|
| glm-5.3 (Z.ai) | Amiral model: akıl yürütme, kod, ajan | 753 milyar (~40 milyar aktif, MoE) | 512 bin token |
| deepseek-v4-flash | Kod ve ajan işleri | 284 milyar (~13 milyar aktif, MoE) | 1 milyon token |
| qwen3.8-flash-next | Yüksek hacimli sohbet | 180 milyar (~6 milyar aktif, MoE) | 256 bin token |
| gemma-4-31b (Google) | Hızlı sohbet, görsel ve belge okuma | 30,7 milyar | 256 bin token |
| qwen3-vl-30b | Video ve görsel analiz | 30 milyar (3 milyar aktif) | 256 bin token |
Filonun geri kalanında Qwen tabanlı metin gömme (embedding), yeniden sıralama (reranker) ve içerik güvenliği modelleri, iki belge OCR modeli (dots.mocr ve DeepSeek-OCR-2) ve konuşmayı metne çeviren Qwen3-ASR yer alıyor. Son 30 günün kullanım dağılımında en çok token üreten model deepseek-v4-flash, onu glm-5.3 izliyor.
Kimler kullanabilir, ücretli mi?
Platforma e-Devlet ile giriş yapılıyor. Dolayısıyla e-Devlet hesabı olan kişiler hesap açabiliyor. Resmi sayfa, veri güvencesinin kamudan şirketlere ve tek tek geliştiricilere kadar tüm kullanıcıları kapsadığını yazıyor. Yerel basındaki haberler de hedef kitle olarak savunma sanayii firmalarını, KOBİ'leri, üniversiteleri, araştırmacıları ve girişimcileri sayıyor.
EVREN'de ödeme para yerine kredi (CR) ile yapılıyor:
- Kayıt olan her kullanıcıya 1.000 CR başlangıç kredisi tanımlanıyor.
- Veri yükleme, etiketleme, model ya da veri seti yayınlama gibi katkılar ek kredi kazandırıyor. Örneğin bir veri setine 1.000 veri yüklemek günlük 15 CR getiriyor.
- GPU eğitimi için kredi harcanıyor. Tek H200 GPU'nun saatlik ücreti 10 CR, sekiz GPU'lu tam düğüm ise saatte 120 CR.
- LLM çıkarımı için sayfada "0,00 CR — 1 Kasım 2026'ya kadar" ibaresi yer alıyor ve test sürecinde erişimin tamamen ücretsiz olduğu belirtiliyor.
Kota tarafında günlük 10 milyon token, dakikada 500 bin token ve aynı anda 32 paralel istek sınırı ilan edilmiş. 1 Kasım 2026'dan sonra LLM kullanımının kaç kredi tutacağı henüz açıklanmadı. Kredinin TL ile satın alınıp alınamayacağına dair bir bilgi de sayfalarda yer almıyor.
Veri gerçekten Türkiye'de mi kalıyor?
EVREN'in resmi sayfasına göre LLM katmanında istemler, yanıtlar ve kullanım kayıtları Türkiye'deki "bare-metal", yani sanallaştırılmamış doğrudan donanım üzerinde işleniyor ve yurt dışına veri aktarılmıyor. Altyapı sayfası kümenin ayrıntılarını da veriyor: 8 düğümde toplam 64 adet NVIDIA H200 GPU (8,8 TB GPU belleği), 1.536 işlemci çekirdeği ve düğümler arasında InfiniBand NDR 400G bağlantı. Görüntü çıkarımı için ayrıca 8 adet NVIDIA RTX A6000 GPU'lu bir sunucu bulunuyor.
Bu iddialar platformun kendi beyanı. Bağımsız bir denetim raporu ya da KVKK kapsamında ayrı bir açıklama yayın saatimizde bulunamadı.
Bu ne anlama geliyor?
Türkiye'de geliştiriciler bugüne kadar güçlü dil modellerine çoğunlukla yurt dışındaki bulut API'leri üzerinden erişiyordu. Bu da hassas verinin ülke dışına çıkması anlamına geliyordu. EVREN aynı açık modelleri yurt içindeki donanımda ve alışılmış OpenAI formatında sunuyor. Sayfaya göre OpenAI SDK, Codex CLI ve Vercel AI SDK ile uyumlu olduğu için mevcut kodlarda genellikle adres ve anahtarı değiştirmek yeterli oluyor.
Öte yandan EVREN yerli bir model değil, yerli bir altyapı. Sunulan modellerin tamamı Çin ve ABD merkezli şirketlerin açık ağırlıklı modelleri. Türkiye'de sıfırdan eğitilen dil modellerinin güncel durumu için yerli yapay zeka modelleri rehberimize bakabilirsiniz. Ticari asistanlarla kıyas içinse ChatGPT, Gemini ve Claude karşılaştırmamız işinize yarayabilir.
Açık sorular da var. Ücretsiz dönem bittikten sonraki fiyatlandırma, kurumsal kullanım için bir hizmet seviyesi taahhüdü olup olmayacağı ve "Tahmini bekleme: Uzun" gibi göstergelerin işaret ettiği yoğunlukta kapasitenin nasıl artırılacağı henüz belli değil.
Sık sorulan sorular
EVREN'i kim geliştirdi?
EVREN, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı bünyesinde, Savunma Sanayii Yapay Zeka Platformu (SSYZ) kapsamında geliştirildi. Yerel basın, platformun Savunma Sanayii Yapay Zeka Yetenek Kümelenmesi (SAYZEK) koordinasyonunda yürütüldüğünü aktarıyor.
EVREN'e nasıl giriş yapılır?
evren.ssyz.org.tr adresinden e-Devlet ile giriş yapılıyor. API anahtarı, giriş yaptıktan sonra platform içinden oluşturuluyor.
EVREN LLM API'si ücretsiz mi?
Resmi sayfaya göre LLM çıkarımı test süreci boyunca, 1 Kasım 2026'ya kadar kredi düşmeden ücretsiz. Sonrasındaki ücretlendirme henüz açıklanmadı.
EVREN kendi dil modelini mi geliştirdi?
Hayır. Platformda sunulan modeller GLM, DeepSeek, Qwen ve Gemma gibi dünyada yayımlanmış açık ağırlıklı modeller. EVREN'in katkısı bu modelleri Türkiye'deki GPU kümesinde çalıştırması.
Verilerim yurt dışına çıkıyor mu?
EVREN'in beyanına göre modele gönderdiğiniz metinler de, dönen cevaplar ve kayıtlar da ülke içindeki sunucularda kalıyor; yurt dışına veri gönderilmiyor.
