Yapay zeka yarışında artık yalnızca en hızlı çipi yapmak yetmiyor; o çipleri besleyecek elektriği ve üreteceği ısıyı yönetmek de en az o kadar önemli. NVIDIA bir hafta içinde bu soruna yönelik iki adım attı. Şirket 21 Eylül'de, yapay zeka veri merkezlerinde kullanılacak güç ve soğutma ürünlerini onaylayan DSX Ready programını başlattı. Bundan beş gün önce de Google ve enerji yazılımı girişimi Emerald AI ile birlikte, şebekeyle uyumlu çalışan veri merkezlerini yaygınlaştırmayı amaçlayan bir ittifak kurmuştu.
DSX Ready nedir?
NVIDIA, büyük ölçekli yapay zeka veri merkezlerini "yapay zeka fabrikası" olarak adlandırıyor ve bunların nasıl inşa edileceğine dair DSX adında bir referans tasarım sunuyor. DSX Ready ise bu tasarıma uygun üçüncü taraf ürünlere verilen bir onay etiketi. Amaç, veri merkezi kuran şirketlerin hangi batarya ya da soğutma ürününün NVIDIA sistemleriyle sorunsuz çalışacağını önceden bilmesi ve entegrasyon riskinin azalması.
Program iki kategoriyle başladı:
| Kategori | Ne işe yarıyor? | İlk onaylanan firmalar |
|---|---|---|
| Batarya enerji depolama sistemleri (BESS) | Güç dalgalanmalarını dengeler, yedek enerji sağlar | Hitachi Energy, LG Energy Solution, Tesla |
| Soğutma dağıtım üniteleri (CDU) | Sunuculardaki sıvı soğutma devresine soğutucu sıvıyı dağıtır | LG Electronics, LiquidStack, Vertiv |
Kaynak: NVIDIA.
İki kategorinin onay süreci farklı. Batarya sistemlerinde üreticiler NVIDIA'nın belirlediği testleri yapıp verileri şirketin incelemesine sunuyor ve onay NVIDIA'dan geliyor. Soğutma ünitelerinde ise üreticiler bir öz değerlendirme test paketiyle ürünlerinin gereksinimleri karşılayıp karşılamadığını kendileri ölçebiliyor. NVIDIA, onayın sahaya özel mühendislik çalışmalarının yerini tutmadığının da altını çiziyor.
Neden bataryalar?
Yapay zeka eğitimi yapan binlerce GPU'nun güç çekişi çok kısa sürede büyük dalgalanmalar gösterebiliyor. Bu ani iniş çıkışlar hem veri merkezinin iç elektrik altyapısını hem de bağlı olduğu şebekeyi zorluyor. Büyük batarya sistemleri bu dalgalanmaları sönümleyen bir tampon görevi görüyor. Programın ilk onaylı ürünleri arasında Tesla'nın endüstriyel batarya sistemi Megapack'in yer alması da bu yüzden dikkat çekti.
Google ve Emerald AI ile enerji ittifakı
İkinci hamle 16 Eylül'de geldi. Emerald AI, Google ve NVIDIA, AI Energy Management Alliance (AEMA) adlı bir koalisyon kurdu. Fikir basit: Veri merkezleri şebekeden sabit ve esnemez miktarda elektrik çeken tesisler olmak yerine, şebeke zorlandığında tüketimini düşürebilen kontrol edilebilir kaynaklar gibi çalışsın.
Bir veri merkezi bunu birkaç yolla yapabiliyor: acil olmayan hesaplama işlerini daha sonraya ya da başka bir bölgedeki tesise kaydırarak, kendi bataryalarını devreye sokarak veya sahadaki üretim kaynaklarını kullanarak. İttifak, bu esnekliği taahhüt eden projelerin şebekeye daha hızlı bağlanmasını ve maliyetlerin gerçek sistem etkisine göre paylaştırılmasını istiyor.
Koalisyonun lansman ortakları arasında yapay zeka şirketi Anthropic'in yanı sıra National Grid, Constellation, NRG Energy ve AES gibi enerji şirketleri de var. İttifakın öne sürdüğü en iddialı rakam ise şu: Yoğun saatlerde tüketimini geçici olarak azaltabilen veri merkezleri sayesinde, ABD'de ek olarak 100 gigavat veri merkezi kapasitesi mevcut şebekeye bağlanabilir.
Emerald AI'ın baş bilim insanı Ayşe Coşkun, bu teknolojinin sektörün yeni elektrik santrallerine olan ihtiyacını azaltabileceğini ancak tamamen ortadan kaldırmayacağını vurguladı.
Bu ne anlama geliyor?
Yapay zeka altyapısının önündeki en büyük darboğaz artık çip üretimi değil, elektrik bağlantısı. Birçok ülkede yeni veri merkezi projeleri, şebeke bağlantısı için yıllarca sıra bekliyor. NVIDIA'nın hamleleri bu yüzden stratejik: Şirket, çiplerinin satılabilmesi için onları çalıştıracak binaların da hızla kurulması gerektiğinin farkında.
DSX Ready, NVIDIA'nın yazılımda CUDA ile, sunucuda kendi raf tasarımlarıyla kurduğu ekosistem hâkimiyetini veri merkezinin fiziksel altyapısına taşıması anlamına geliyor. Bundan sonra bir soğutma veya batarya üreticisi için "NVIDIA onaylı" etiketi önemli bir satış argümanı olacak.
Türkiye açısından da konu uzak değil. Türkiye'de de yapay zeka veri merkezi yatırımları gündemde ve enerji arzı, bu yatırımların en kritik başlıklarından biri. Esnek tüketim modeli, şebeke kapasitesinin sınırlı olduğu bölgelerde veri merkezi kurmayı kolaylaştırabilecek bir yaklaşım.
Arka plan
NVIDIA'nın yeni nesil Vera Rubin sistemleri ilk bağımsız performans testlerinden geçti (MLPerf Inference v6.1 haberimiz) ve önümüzdeki aylarda veri merkezlerine girmesi bekleniyor. Her yeni kuşakla birlikte raf başına güç tüketimi ve soğutma ihtiyacı da artıyor. Üst seviye yapay zeka raflarında hava soğutmanın yerini büyük ölçüde sıvı soğutma aldı. DSX Ready'nin ilk kategorilerinin batarya ve sıvı soğutma olması, sektörün bugün en çok hangi noktada zorlandığını gösteriyor. NVIDIA, programa zamanla yeni altyapı ve yazılım kategorileri ekleneceğini açıkladı.
