Gems, V-Bucks-achtige munten, gouden staven of Valorant Points: in bijna elke grote gratis game betaalt u niet in euro's, maar in een eigen fantasiemunt. Precies dat verdienmodel ligt nu onder het vergrootglas. Het CPC-netwerk, de samenwerking van Europese consumententoezichthouders, is op 30 september 2026 samen met de Europese Commissie een gezamenlijke actie begonnen tegen negen gamebedrijven. De Nederlandse Autoriteit Consument & Markt (ACM) coördineert de actie en gaat in haar standpunt verder dan de rest: zij wil virtuele munten in games voor kinderen het liefst helemaal verboden zien.
Om welke bedrijven en games gaat het?
De Commissie noemt per bedrijf de verantwoordelijke onderneming en één concrete game. Het lijstje leest als de top van de downloadlijsten op smartphones en pc's in Nederlandse en Vlaamse huiskamers. Een Nederlands of Belgisch bedrijf zit er niet bij.
Opvallend is dat twee van de negen, Mojang (Minecraft) en King (Candy Crush Saga), bij Microsoft horen. Tegen Activision Blizzard, sinds 2023 ook van Microsoft, loopt al sinds begin 2026 een apart onderzoek rond Call of Duty: Mobile en Diablo Immortal. Daar kijken de toezichthouders volgens de Commissie breder: behalve naar virtuele munten ook naar dataverzameling, verslavend spelontwerp, vooraf ingestelde ouderlijk-toezichtopties, gebrekkige informatie vóór de aankoop en het eenzijdig blokkeren van accounts.
Wat mag er volgens de toezichthouders niet?
Volgens de Commissie gaat het om handelspraktijken rond virtuele munten die mogelijk in strijd zijn met het Europese consumentenrecht. Bij de negen bedrijven draait het vooral om vier punten: hoe prijzen worden getoond, het ongewild moeten kopen van munten, het herroepingsrecht en de bescherming van kinderen.
De maatstaf zijn de CPC-principes die het netwerk in maart 2025 publiceerde, destijds opgesteld onder leiding van de ACM en de Noorse consumentenautoriteit. Ze zijn geen nieuwe wet, maar een uitleg van bestaande regels zoals de richtlijn oneerlijke handelspraktijken en de richtlijn consumentenrechten. Samengevat:
| Principe | Wat het betekent voor spelers |
|---|---|
| Prijs in echt geld | Naast de prijs in munten moet duidelijk zijn wat een item in euro's kost. |
| Geen verhulde kosten | Tussenmunten of vreemde wisselkoersen mogen de echte prijs niet verbergen. |
| Geen verplichte restjes | Wie 450 munten nodig heeft, mag niet gedwongen worden een pakket van 500 of 1.000 te kopen. |
| Heldere info vóór aankoop | De belangrijkste voorwaarden staan er vóór het betalen, in begrijpelijke taal. |
| Herroepingsrecht | Correcte uitleg over de bedenktijd van 14 dagen en wanneer die vervalt. |
| Bescherming van minderjarigen | Het spelontwerp mag kinderen niet onder druk zetten om te kopen. |
ACM-bestuurslid Martijn Ridderbos vat het zo samen: „Als je in-game valuta uitgeeft, geef je echt geld uit." Volgens hem mag de manier waarop gamebedrijven virtuele munten inzetten consumenten niet op het verkeerde been zetten.
Wat betekent dit voor Nederland en België?
Voor Nederland is de rol van de ACM de kern van het verhaal. De toezichthouder trekt de Europese actie en heeft in haar inbreng voor de geplande Digital Fairness Act voorgesteld om loot boxes en virtuele munten in games te verbieden, vooral als minderjarigen die games spelen. Dat is een stuk strenger dan de huidige CPC-principes, die alleen transparantie eisen. Nederlandse gamers met klachten kunnen terecht bij ConsuWijzer, het informatieloket van de ACM, of een tip indienen bij de ACM zelf.
In België steunt de FOD Economie het onderzoek actief. Volgens VRT NWS kijkt de Belgische dienst samen met de Finse consumentenautoriteit naar de praktijken van Supercell, en ontving de FOD sinds 2025 22 klachten over mogelijke illegale praktijken in games. Woordvoerder Lien Meurisse zegt tegen de VRT dat consumenten vóór het betalen moeten weten wat ze kopen, wat het kost en onder welke voorwaarden. Let wel: de huidige EU-actie gaat over munten en prijsinformatie, niet over kansspelen.
Hoe gaat het nu verder?
Een CPC-actie is in de eerste fase geen boeteprocedure. De toezichthouders leggen hun bezwaren voor, de bedrijven kunnen reageren en toezeggingen doen. Een openbare termijn heeft de Commissie niet genoemd. Wel staat er duidelijk bij dat nationale toezichthouders kunnen handhaven als de bedrijven de bezwaren niet wegnemen. Bij grootschalige inbreuken in meerdere EU-landen voorziet het Europese recht in boetes tot minstens 4 procent van de jaaromzet in de betrokken landen.
Een eerdere zaak laat zien hoe zoiets kan aflopen: de maker van Star Stable Online kreeg bezwaren over onder meer reclame die kinderen direct aanspoorde tot kopen en over tijdsdruk bij aankopen. Het bedrijf kreeg de kans schriftelijk te reageren en toezeggingen te doen.
De aanzet kwam van de Europese consumentenkoepel BEUC, die in september 2024 met 22 lidorganisaties uit 17 landen een klacht indiende. Net als bij de nieuwe verplichte melding over de wettelijke garantie zet Brussel in op meer duidelijkheid vóór de aankoop.
Wat kunnen ouders en spelers nu al doen?
- Stel bestedingslimieten in. App Store, Google Play, Xbox, PlayStation en Nintendo hebben gezinsfuncties waarmee u aankopen kunt goedkeuren of begrenzen.
- Reken de europrijs uit. Kijk vóór een aankoop hoeveel echt geld een pakket kost en of er munten overblijven die u niet nodig hebt.
- Bewaar bevestigingen. Aankoopmails helpen als u later bij de store om terugbetaling vraagt.
- Meld misstanden. In Nederland via ConsuWijzer, in België via het meldpunt van de FOD Economie.
Wie Minecraft speelt, ziet de discussie trouwens ook terug in nieuwe betaalde content, zoals de DLC The Sift en Dungeons II.
Veelgestelde vragen
Worden Minecraft of Clash of Clans nu verboden?
Nee. De actie richt zich op bepaalde verkooppraktijken rond virtuele munten, niet op de games zelf. Het doel is dat de winkels in de games voldoen aan het Europese consumentenrecht.
Krijg ik geld terug voor eerdere aankopen?
Dat is nu niet te zeggen. De Commissie heeft geen terugbetalingen aangekondigd. Of bedrijven in hun toezeggingen ook compensatie bieden, hangt af van het verdere verloop.
Wil de ACM in-game valuta echt verbieden?
De ACM heeft voor de toekomstige Digital Fairness Act voorgesteld loot boxes en virtuele munten te verbieden, vooral in games die minderjarigen spelen. Dat is een voorstel; of het er komt, beslissen de Europese instellingen.
Waarom zit er geen Nederlands bedrijf bij?
De Commissie legt niet uit waarom juist deze negen bedrijven zijn gekozen. Wel coördineert de Nederlandse ACM het onderzoek, zodat Nederland een grote rol speelt in de aanpak.
Omslagfoto: almathias, CC0, via Wikimedia Commons.
