Tekst die u in Nederland of België met ChatGPT laat schrijven, krijgt binnenkort een verborgen herkenningsteken mee. OpenAI maakte op 5 oktober 2026 bekend dat het de komende weken een onzichtbaar watermerk met de naam textGrain toevoegt aan geschikte tekstuitvoer van ChatGPT en Codex in de Europese Unie. Binnen de EU staat die markering standaard aan. De aanleiding is artikel 50 van de Europese AI-verordening (AI Act): content van generatieve AI moet machinaal herkenbaar zijn.
Een vaste startdatum noemt OpenAI niet, en ook een volledige lijst van modellen en toepassingen die als "geschikt" gelden ontbreekt nog. Wat al wel bekend is, zetten we hieronder op een rij.
Wat verandert er precies?
OpenAI voert de maatregel in drie lagen in, elk met eigen regels:
| Onderdeel | Voor wie | Wanneer | Standaardinstelling |
|---|---|---|---|
| ChatGPT en Codex | gebruikers in de EU, dus ook NL en BE | de komende weken | aan |
| OpenAI-API | klanten wereldwijd, per project of organisatie | sinds 5 oktober 2026 | uit, zelf inschakelen |
| Detectietool | goedgekeurde onderzoekers en expertorganisaties | eerste fase | niet openbaar |
Buiten Europa zet ChatGPT het watermerk niet automatisch aan. Daarmee kiest OpenAI een andere route dan Anthropic, dat tekst van Claude wereldwijd markeert. Meer daarover leest u in ons artikel over het Claude-watermerk.
Hoe werkt textGrain?
Een taalmodel kiest bij elk woord uit meerdere passende kandidaten. textGrain stopt geen verborgen tekens of metadata in de tekst, maar stuurt die woordkeuzes heel licht bij. Zo ontstaat een statistisch patroon dat voor lezers onzichtbaar is. Alleen software met de juiste sleutel kan meten of het patroon aanwezig is.
Volgens OpenAI identificeert de detectietool geen gebruikers en maakt ze prompts of gesprekken niet zichtbaar. In interne benchmarks, waarover Unite.AI bericht, bleef de kwaliteit van antwoorden met en zonder watermerk vrijwel gelijk.
Hoe betrouwbaar is het watermerk?
OpenAI erkent zelf dat tekstwatermerken nog flinke beperkingen hebben. De cijfers die het bedrijf deelde, weergegeven door Unite.AI en Engadget, maken dat concreet:
- Lengte telt: bij ongeveer 200 tokens wordt zo'n 80 procent herkend, bij 400 tokens circa 95 procent, bij een foutpositief-percentage van 1 procent.
- Bewerken wist het signaal uit: wie 10 procent van de woorden vervangt, ziet de herkenning dalen van 92 naar 66 procent; bij een kwart vervangen woorden blijft ongeveer 17 procent over.
- Wiskunde scoort zwak, omdat het model daar weinig vrijheid heeft in de woordkeuze.
- Vertalen naar een andere taal maakt het patroon eveneens zwakker.
Belangrijk om te onthouden: geen watermerk gevonden betekent niet dat een mens de tekst schreef. Hij kan van een ander model komen, via de API zonder markering zijn gemaakt of flink zijn herschreven.
Wat betekent dit voor gebruikers in Nederland en België?
Omdat Nederland en België EU-lidstaten zijn, geldt de standaardinstelling hier direct. U hoeft niets aan te zetten, en een knop om het watermerk in ChatGPT uit te schakelen noemt OpenAI niet. Alleen in de API blijft het een eigen keuze. Tussen Nederland en Vlaanderen/Wallonië is er geen verschil: de regel volgt uit Europese wetgeving.
- Onderwijs: een openbare, gratis "ChatGPT-checker" van OpenAI bestaat niet. Ook met toegang tot de detector is een uitslag hooguit een aanwijzing, zeker bij korte of nagecorrigeerde teksten.
- Bedrijven: teksten die medewerkers in ChatGPT maken, dragen het signaal. Organisaties die via de API eigen diensten bouwen voor Europese klanten, doen er goed aan te bekijken of ze de markering inschakelen met het oog op de transparantieplicht.
- Privacy: het watermerk bevat geen persoonsgegevens en de controle identificeert volgens OpenAI de gebruiker niet.
Achtergrond: AI Act en deadlines
De transparantieregels uit artikel 50 van de AI Act gelden sinds 2 augustus 2026. Aanbieders die hun systemen al eerder op de markt brachten, waaronder OpenAI, Google, Microsoft en Meta, hebben volgens Engadget tot 2 december 2026 de tijd. De gedragscode van de Europese Commissie over transparantie verscheen op 10 juni 2026 en telde eind juli ongeveer 190 ondertekenaars. Wat OpenAI verder dit najaar aankondigde voor Nederland en België, leest u in ons overzicht van DevDay 2026.
Veelgestelde vragen
Kan ik het watermerk in ChatGPT uitschakelen?
OpenAI noemt geen uitschakeloptie voor ChatGPT-gebruikers in de EU. Alleen in de API is de functie optioneel en staat ze standaard uit.
Wanneer gaat het in Nederland en België in?
OpenAI spreekt van "de komende weken", zonder exacte datum. Welke teksten precies als geschikt gelden, is ook nog niet gepubliceerd.
Kan ik zelf controleren of een tekst van ChatGPT komt?
Nog niet. De detectietool gaat in de eerste fase alleen naar door OpenAI goedgekeurde onderzoekers en expertorganisaties.
Is het watermerk zichtbaar in de tekst?
Nee. Het zit uitsluitend in de statistische woordkeuze en is voor lezers niet te zien.
