Anthropic breidt het onzichtbare watermerk in tekst van zijn AI-assistent Claude uit naar meer modellen. Op de bijgewerkte hulppagina van het bedrijf hebben nu vier modellen het tekstwatermerk: Fable 5.1, Mythos 5.1, Opus 5.5 en Opus 5. Volgens heise volgt vanaf 30 september onder meer de veelgebruikte Sonnet 5; alle oudere Claude-modellen moeten uiterlijk op 2 december 2026 volgen. De reden is de Europese AI-verordening (AI Act), die makers van generatieve AI sinds 2 augustus verplicht om hun uitvoer machineleesbaar als AI-inhoud te markeren.
Aan de antwoorden zelf ziet u niets. Maar voor wie in Nederland of België met AI-tekst te maken heeft, van docenten tot redacties, verandert er wel iets. Hoe werkt het, wat kan het niet, en wie kan het controleren?
Hoe werkt het watermerk van Claude?
Een taalmodel schrijft woord voor woord en heeft daarbij vaak meerdere even goede opties. Normaal beslist toeval welke het wordt. Bij Claude gebeurt die keuze volgens Anthropic niet meer puur willekeurig: een geheime sleutel bepaalt, samen met de woorden die net ervoor staan, welk van de gelijkwaardige woorden het model kiest. Over een langere tekst ontstaat zo een statistisch patroon dat met de juiste sleutel te herkennen is.
De techniek is een eigen variant van SynthID-Text, een methode die Google DeepMind eerder ontwikkelde. Er worden dus geen verborgen tekens toegevoegd die u kunt wissen; het merkteken zit in de woordkeuze zelf. Volgens Anthropic verandert dit niets aan de betekenis, kwaliteit of leesbaarheid van een antwoord. Het geldt voor alle eigen kanalen: de Claude-apps, de API (Claude Platform), Claude Code en Cowork, wereldwijd en dus niet alleen in de EU.
Bestanden die Claude maakt, zoals afbeeldingen in PNG of JPEG, krijgen daarnaast digitaal ondertekende Content Credentials volgens de open C2PA-standaard.
Welke modellen hebben het al?
Modellen die sinds 2 augustus 2026 zijn verschenen, hebben het watermerk vanaf de lancering. Voor modellen die al op de markt waren, geldt een overgangstermijn tot 2 december. Het Duitse heise online meldde op 25 september dat Fable 5, Sonnet 5 en Opus 4.8 vanaf 30 september gemarkeerde tekst leveren. Sonnet 5, Haiku 4.5 en de andere oudere modellen staan wel al in de tabel van Anthropic, maar voorlopig alleen met Content Credentials voor bestanden, nog niet met een tekstwatermerk.
Wat kan het watermerk niet?
Anthropic is opvallend open over de beperkingen:
| Situatie | Blijft het watermerk herkenbaar? |
|---|---|
| Tekst gekopieerd en geplakt | ja, het zit in de woorden zelf |
| Lichte redactie | vaak nog wel |
| Volledig herschreven in eigen woorden | nee |
| Door Claude vertaald | ja, want elk woord is door Claude gekozen |
| Korte tekst (een paar zinnen) | slecht, te weinig woordkeuzes |
| Feitelijke opsommingen | zwak, weinig ruimte voor variatie |
Daarbij waarschuwt het bedrijf dat een treffer niet bewijst dat iemand een tekst door AI heeft laten schrijven. Het betekent alleen dat Claude er waarschijnlijk bij betrokken was, bijvoorbeeld omdat iemand een zelfgeschreven tekst liet verbeteren. Volgens heise kunnen sterk parafraseren, een latere vertaling met een ander hulpmiddel of mengen met ander materiaal het signaal verzwakken of wissen.
Wie kan het controleren?
Nog bijna niemand. De detectie-API zit in een besloten preview voor geselecteerde organisaties: toezichthouders, opsporingsdiensten, media, factcheckers, onderzoekers en onderwijsinstellingen. Een openbare tool voor iedereen is aangekondigd, maar zonder datum. Websites die beloven Claude-tekst te "herkennen", gebruiken dus niet het officiële watermerk.
Wat betekent dit voor Nederland en België?
De verplichting komt uit een Europese verordening en geldt daarom in Nederland en België op dezelfde manier. In Nederland heeft het kabinet in april 2026 een wetsvoorstel voor het toezicht in consultatie gebracht: de Autoriteit Persoonsgegevens krijgt een eigen AI-afdeling en houdt toezicht waar geen andere toezichthouder is aangewezen, de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur coördineert.
Voor de praktijk is vooral het volgende van belang:
- Onderwijs: hogescholen en universiteiten kunnen het watermerk niet zelf uitlezen, tenzij ze toegang krijgen tot de preview. Een ontbrekend signaal bewijst ook niets, want een student kan een ander model gebruiken of de tekst herschrijven.
- Redacties en communicatieafdelingen: tekst die met Claude is gemaakt of bewerkt, draagt het merkteken mee naar de publicatie. Dat is geen probleem, maar het maakt eerlijk vermelden van AI-gebruik des te logischer.
- Bedrijven die via de API bouwen: ook daar zit het watermerk in de uitvoer. Voor eigen producten met AI-inhoud blijven de transparantieregels van de AI-verordening gewoon gelden.
Anthropic is niet de enige: volgens het bedrijf hebben ongeveer 190 organisaties de Europese gedragscode voor transparantie van AI-inhoud ondertekend. Meer over Anthropic leest u in ons artikel over het Pentagon-beroep rond Claude; ook OpenAI ligt deze week onder een vergrootglas.
Veelgestelde vragen
Kan ik zien of een tekst een Claude-watermerk heeft?
Nee. Het merkteken is onzichtbaar en alleen met de detectietool van Anthropic te controleren, die nu alleen voor geselecteerde organisaties beschikbaar is.
Wordt Claude er slechter van?
Volgens Anthropic niet: het watermerk stuurt alleen keuzes tussen woorden die even goed passen en verandert de betekenis of kwaliteit van een antwoord niet.
Kan ik het watermerk uitzetten?
Anthropic noemt op zijn hulppagina geen optie om het uit te schakelen; de markering geldt voor alle eigen kanalen van het bedrijf, ook voor de API.
Geldt dit ook in België?
Ja. De verplichting komt uit de Europese AI-verordening en Anthropic past het watermerk wereldwijd toe.
Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Sonnet 5 en Haiku 4.5 al een tekstwatermerk hebben. Dat klopt niet: in de tabel van Anthropic hebben deze modellen (stand 26 september) alleen Content Credentials voor bestanden. Sonnet 5 volgt volgens heise vanaf 30 september, Haiku 4.5 uiterlijk op 2 december. Tekst en grafiek zijn aangepast.
