TikTok, ABD'nin Alabama eyaletinin açtığı davayı mahkemeye günler kala uzlaşmayla kapattı. Şirket eyalete en az 100 milyon dolar ödeyecek ve 13-17 yaş arasındaki kullanıcılar için günlük 2 saatlik kullanım sınırı getirecek. Anlaşmayı 25 Eylül Cuma günü Alabama Başsavcısı Steve Marshall duyurdu. Bu, TikTok'un gençlerin güvenliği konusunda bir ABD eyaletiyle yaptığı ilk uzlaşma. Türkiye açısından da zamanlama dikkat çekici: 15 yaş altına sosyal medya yasağı getiren düzenlemenin platform yükümlülükleri Kasım ayında devreye giriyor.
Dava neyle ilgiliydi?
Alabama, Nisan 2025'te TikTok ve çatı şirketi ByteDance'e dava açmıştı. İddiaya göre uygulama, çocukları olabildiğince uzun süre ekranda tutacak biçimde tasarlanmış, platformun güvenliği ise olduğundan iyi gösterilmişti. Yargılama 28 Eylül Pazartesi günü Montgomery'de başlayacaktı. Uzlaşmayla dava sona erdi ama TikTok bir suç kabul etmedi; karar metninde şirketin iddiaları reddettiği açıkça yazıyor.
Başsavcı Marshall açıklamasında "Bu, Alabamalı ebeveynler için harika bir gün" dedi. TikTok sözcüsü ise ABD basınına, anlaşmanın gençler için var olan güvenlik araçlarının üzerine inşa edildiğini söyledi.
Gençler için neler değişiyor?
Yeni kurallar Alabama'da 13-17 yaş aralığında olduğu bilinen ya da tahmin edilen tüm hesaplara uygulanacak. Bazıları hemen, bazıları önümüzdeki aylarda devreye girecek.
- Günde 2 saat: Süre her gece yarısı sıfırlanıyor. Ebeveyn, bağlı hesap üzerinden süreyi daha da kısaltabiliyor; genç kullanıcı ise sınırı kendisi gevşetemiyor. Arama, mesajlaşma, ayarlar ve 10 dakikadan uzun videolar bu süreye sayılmıyor.
- Gece kilidi: 00.00 ile 06.00 arasında akış kapanıyor, mesajlar ve arama açık kalıyor.
- Sessiz bildirimler: Anlık bildirimler 22.00–07.00 arasında ve hafta içi okul saatlerinde (08.00–15.00) gönderilmiyor.
- Mola uyarıları: Kesintisiz 15 dakikalık kullanımın ardından, sonra da 60 ve 90. dakikada ekrana mola hatırlatması geliyor.
- Yetişkin temasları: Yetişkinlerin genç hesapları bulması zorlaşıyor, şüpheli yetişkin–genç yazışmalarında ebeveyne bildirim gidiyor.
- Estetik filtreler: Estetik işlem etkisi veren filtreler gençlere kapatılıyor.
- Akış ve yaş: Gençlere kişiselleştirilmemiş akış seçeneği sunulacak, yaş tahmini de sıkılaştırılacak.
Karşılaştırma için: TikTok 18 yaş altındaki hesaplarda bugün de varsayılan olarak 60 dakikalık bir sınır uyguluyor, ancak genç kullanıcı bir kod girerek bunu kendisi uzatabiliyor. Alabama'daki 2 saatlik sınırın farkı, yalnızca ebeveynin değiştirebileceği katı bir sınır olması.
Ne kadar ödenecek?
Alabama'ya garanti edilen tutar toplam 116,2 milyon dolar: 100 milyon dolar tazminat 9 Kasım'a kadar, 14,2 milyon dolar avukatlık ve yargılama gideri ise daha önce ödenecek. Başka eyaletler de TikTok'la benzer anlaşmalar yaptıkça (10, 20, 30 ve 40. eyalet eşiklerinde) Alabama'ya 183,8 milyon dolara kadar ek ödeme yapılacak; böylece toplam en fazla 300 milyon dolara çıkabilir. Paranın nereye harcanacağı henüz belli değil; başsavcılık, ilk etapta eyaletin genel bütçesine aktarılmasının beklendiğini söylüyor.
Bu anlaşma ne anlama geliyor?
Anlaşma hukuken yalnızca Alabama'yı bağlıyor, ancak yön net. Meta da Ağustos'ta 47 eyaletle toplam 17,1 milyar dolarlık bir uzlaşmaya varmış ve Instagram ile Facebook'ta benzer süre sınırları, molalar ve gece kilidi kabul etmişti. Böylece dünyanın en büyük iki sosyal medya şirketi, ABD'de gençlerin kullanım süresine bağlayıcı sınırlar getirmeyi kabul etmiş oldu. Ekim 2024'te dava açan 13 eyalet ve Washington D.C.'nin süren davaları açısından da Alabama anlaşması bir şablon niteliği taşıyor.
Avrupa'da ise süreç farklı işliyor. Avrupa Komisyonu Şubat 2026'da, TikTok'un sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, anlık bildirimler ve öneri sistemi gibi tasarım öğelerinin Dijital Hizmetler Yasası'nı (DSA) ihlal ettiğini ön bulgu olarak açıkladı. Nihai karar henüz verilmedi; ihlal kesinleşirse şirketin küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar ceza gündeme gelebilir.
Türkiye'de durum ne?
Türkiye bu konuda ABD'deki eyalet anlaşmalarından daha sert bir yol seçti. 22 Nisan'da kabul edilen ve 1 Mayıs 2026'da Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunması yasaklandı. 15 yaşından büyük çocuklara ise yaşa uygun, ayrıştırılmış bir hizmet sunulması, yaş doğrulama sistemleri kurulması ve ebeveyn denetim araçları sağlanması zorunlu hâle geldi. Platformlara yönelik bu maddeler yayımdan 6 ay sonra, yani Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor.
Yani TikTok'un Alabama'da gençlere uygulayacağı süre sınırı Türkiye'de otomatik olarak geçerli olmayacak; ama Kasım'dan itibaren Türkiye'deki 15 yaş altı kullanıcıların hesapları doğrudan yasanın kapsamına girecek. TikTok'un yaş doğrulamayı Türkiye'de nasıl uygulayacağını henüz açıklamadığını da not edelim. Benzer bir yaş doğrulama sistemini geçen hafta dünya genelinde devreye alan Discord'un yöntemi fikir verebilir.
Ebeveynler şimdiden ne yapabilir?
Yasa ya da anlaşma beklemeden TikTok'un mevcut araçlarıyla benzer sınırlar koymak mümkün. Aile Eşleştirme (Family Pairing) özelliğiyle ebeveyn kendi hesabını çocuğunun hesabına bağlayıp günlük süre sınırını belirleyebiliyor, bildirimleri susturabiliyor ve doğrudan mesajları kısıtlayabiliyor. Telefonun kendi araçları da işe yarıyor: iPhone'da Ekran Süresi, Android'de Dijital Denge ile uygulama bazında süre koymak mümkün. Diğer ayarlar için telefonda gizlilik ayarları rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TikTok'taki 2 saat sınırı Türkiye'de de geçerli mi?
Hayır. Anlaşma yalnızca Alabama'daki hesapları kapsıyor. Türkiye'de 18 yaş altı hesaplarda varsayılan 60 dakikalık sınır sürüyor ve ebeveyn Aile Eşleştirme ile kilitlemedikçe genç kullanıcı tarafından uzatılabiliyor.
TikTok suçunu kabul etti mi?
Hayır. Uzlaşma bir suç kabulü içermiyor; TikTok iddiaları reddediyor.
Türkiye'de 15 yaş altı sosyal medya yasağı ne zaman başlıyor?
Düzenleme 1 Mayıs 2026'da Resmi Gazete'de yayımlandı. Platformlara getirilen yaş sınırı ve yaş doğrulama yükümlülükleri yayımdan 6 ay sonra, Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor.
Avrupa'da TikTok'a ceza verildi mi?
Henüz hayır. Avrupa Komisyonu Şubat 2026'da ön bulgularını açıkladı; TikTok'un savunması ve olası değişiklik teklifleri sonrasında nihai karar verilecek.
_Kapak görseli: Solen Feyissa, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons üzerinden._
