AI-bedrijf Anthropic zegt dat zijn taalmodel Claude een tot nu toe onbekend enzymsysteem heeft gevonden in het erfelijk materiaal van bacteriofagen, virussen die bacteriën infecteren. Het systeem kreeg de naam ART en bevat een reeks regelmatig verdeelde DNA-herhalingen die sterk lijken op die van CRISPR, de techniek voor het knippen en plakken van DNA waarvoor in 2020 de Nobelprijs voor scheikunde werd uitgereikt.
Belangrijk om meteen te zeggen: niemand weet nog wat ART precies doet. Er is geen nieuwe gentherapie of genschaar, en het onderzoek is gepubliceerd als preprint, dus nog niet beoordeeld door onafhankelijke vakgenoten. Waarom is het dan toch nieuws?
Hoe vond Claude het systeem?
Anthropic richtte dit voorjaar een onderzoeksgroep voor levenswetenschappen op, met een eigen laboratorium in de Bay Area. Het team gaf Claude een vrij open opdracht: zoek in een grote verzameling DNA-sequenties naar ongebruikelijke reverse transcriptasen, enzymen die RNA terugschrijven naar DNA.
Volgens het bedrijf werkten daarna ongeveer 950 Claude-agents gelijktijdig, zo'n 21 uur lang, en gebruikten ze samen rond de 210 miljoen tokens. Ze verzamelden meer dan 200.000 reverse transcriptasen, markeerden circa 3.500 nieuwe kandidaat-systemen en bekeken er 20 grondiger. Eén agent zag naast een opvallend enzym een patroon van herhalingen, vergeleek dat met bekende systemen en de wetenschappelijke literatuur, en schreef er een rapport over voor de onderzoekers.
Wat is ART?
| Onderdeel | Wat bekend is |
|---|---|
| Reverse transcriptase | Enzym dat RNA naar DNA kopieert; deze variant was al bekend uit een zogeheten jumbofaag |
| Partnergen | Gen direct naast het enzym |
| Reeks DNA-herhalingen | Gelijkmatig verdeelde stukken die worden afgeschreven als korte RNA's |
| Hulpeiwit | Functie onbekend |
Het nieuwe zit in de combinatie. Dat enzymen samen voorkomen met zo'n reeks herhalingen, zie je volgens Anthropic maar in een handvol systemen, en die blijken allemaal programmeerbaar om DNA te knippen, te kopiëren of in te voegen. Of ART in dat rijtje past, is precies wat nog uitgezocht moet worden.
In het lab bevestigden menselijke onderzoekers dat de eiwitten tot expressie komen en dat de ART-reeks wordt omgezet in meerdere korte RNA-moleculen. Er is gewerkt op veiligheidsniveau BSL-1 en BSL-2, zonder menselijke ziekteverwekkers.
Hoe kijken wetenschappers ernaar?
CRISPR-pionier Feng Zhang (MIT en Broad Institute) noemt het in de aankondiging van Anthropic een spannend voorbeeld van wat AI-agents kunnen bijdragen. Hij vindt de koppeling tussen RNA-herhalingen en reverse transcriptasen "genuinely intriguing" en de moeite van verder onderzoek waard.
Kritischer is Dimitri Perrin, hoogleraar informatica aan de Queensland University of Technology, in een analyse voor The Conversation. Zijn belangrijkste punten:
- Eén interessante vondst uit duizenden kandidaten zegt nog weinig over hoe betrouwbaar de methode is.
- De afzonderlijke analysetechnieken bestonden al; het nieuwe is dat de agents zelfstandig samenwerken.
- Er is geen vergelijking met gangbare bio-informaticapijplijnen: had een klassieke analyse dit patroon ook gevonden?
- Vragen over veiligheid en toezicht bij toekomstige, meer autonome labs blijven onbeantwoord.
Wat betekent dit voor Nederland en België?
Voor gebruikers van Claude in Nederland en België verandert er niets: de onderzoeksagents zijn geen product dat u kunt afnemen, en Anthropic noemt geen plannen om dit als dienst aan te bieden. Interessanter is het voor onderzoeksinstellingen. Anthropic nodigt andere wetenschappers uit om mee te werken aan het vervolgonderzoek naar de functie van ART. Wie in de Lage Landen met CRISPR of faagbiologie bezig is, kan de preprint zelf beoordelen.
Het past in een bredere trend waarin AI-bedrijven zich op de wetenschap richten, net als Google met zijn plannen voor AI-chips in de ruimte. En Europa investeert zelf ook in AI-hardware, zoals de 40 miljoen van NADI en SPRIND.
Veelgestelde vragen
Is ART een nieuwe genschaar zoals CRISPR?
Dat is niet aangetoond. ART lijkt qua opbouw op CRISPR, maar de biologische functie is onbekend en het is niet bewezen dat het DNA kan bewerken.
Heeft Claude zelf in het lab gewerkt?
Nee. Claude deed de zoektocht en analyse in data; alle experimenten zijn door menselijke onderzoekers uitgevoerd.
Is het onderzoek gecontroleerd door andere wetenschappers?
Nog niet. Het staat in een preprint zonder peer review.
Kan ik dit zelf met Claude doen?
De gebruikte opzet met honderden agents is een intern onderzoeksproject van Anthropic en geen openbaar product.
