Binnen drie dagen is de Meta-camerabril in Nederland een privacykwestie op meerdere fronten geworden. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwde dinsdag dat wie met zo'n bril anderen filmt, bijna altijd de privacyregels overtreedt. Een dag later, op de Meta Connect-conferentie, kondigde Meta aan dat gebruikers kunnen weigeren dat hun camerabeelden voor AI-training worden gebruikt. En intussen verdween een kritische satirevideo, opgenomen bij Meta in Amsterdam, van Instagram.
Wat zegt de Autoriteit Persoonsgegevens?
De AP is duidelijk: iemand herkenbaar filmen met een camerabril zonder toestemming is vrijwel altijd verboden. Voor puur persoonlijk gebruik geldt een uitzondering, maar alleen zolang de beelden privé blijven of in een zeer kleine kring worden gedeeld. Wie ze op sociale media zet, heeft een geldige grondslag onder de AVG nodig. In de praktijk is dat meestal toestemming, en die ontbreekt bijna altijd.
De toezichthouder vindt het opnamelampje op de brillen onvoldoende: omstanders zien niet goed of iemand kijkt of filmt, en het lampje zou te manipuleren zijn. Daarnaast wijst de AP erop dat de AI-functies in nieuwere brillen gegevens van omstanders verwerken, ook als de drager niets opslaat.
Organisaties krijgen een concreet advies: neem een verbod op camerabrillen op in de huisregels, bijvoorbeeld in horeca, ziekenhuizen, rechtbanken en gebedshuizen. Boetes kondigde de AP niet aan; volgens Security.NL onderzoekt de toezichthouder wel of verdergaande maatregelen nodig zijn.
Wat verandert Meta zelf?
Vraagt u Meta AI via de bril iets over wat de camera ziet, bijvoorbeeld een menukaart vertalen, dan gaat die foto naar Meta. Tot nu toe mocht Meta zulke beelden gebruiken om zijn modellen te verbeteren, en externe beoordelaars in andere landen bekeken ze om ze te labelen. Volgens Engadget verschenen daarbij ook intieme beelden.
Meta liet Engadget weten dat gebruikers dit straks kunnen uitschakelen. Na een opt-out wordt de afbeelding alleen gebruikt om de vraag te beantwoorden en daarna niet bewaard; menselijke controle vervalt dan ook. Er zijn wel beperkingen:
| Gegevens | Met opt-out | Kanttekening |
|---|---|---|
| Camerabeelden bij vragen aan Meta AI | geen training, geen menselijke controle | startdatum onbekend |
| Spraakopnamen | nog wel bruikbaar voor training | handmatig te wissen |
| Eigen foto's en video's | ongewijzigd | eerst lokaal op de bril |
Wanneer de instelling verschijnt en of die meteen in Nederland en België beschikbaar is, heeft Meta niet gezegd. Tegelijk beschreef Meta's engineeringteam "Private Processing": AI-verzoeken van de bril zouden worden verwerkt in afgeschermde, versleutelde serveromgevingen waar Meta zelf niet bij kan. Ook daarvoor ontbreken datum en regio's.
Waarom verdween de satirevideo?
Satiricus Roel Maalderink trok met Bits of Freedom, dat opkomt voor digitale burgerrechten, en een filmende Meta-bril naar het Amsterdamse kantoor van Meta en vroeg medewerkers wat zij van de bril vonden. Precies het soort ongevraagde opname waar de AP voor waarschuwt, en dat was het punt. Instagram haalde de video weg wegens vermeend pesten en intimidatie. Op YouTube staat hij nog.
Bits of Freedom spreekt van censuur: Meta brengt het product uit en bepaalt tegelijk hoeveel ruimte er is voor kritiek erop. Volgens de NOS willen Bits of Freedom en de Consumentenbond een verbod op camerabrillen. Een reactie van Meta aan de NOS was bij publicatie nog niet binnen.
Het debat valt samen met nieuwe modellen. Op Meta Connect toonde het bedrijf de Ray-Ban Meta Gen 3 met zes microfoons en de Ray-Ban Meta Audio zonder camera. Volgens Bright worden de montuurstijlen bovendien gewoner, waardoor een camerabril lastiger te herkennen is.
En in België?
De AVG geldt in België op dezelfde manier. Een vergelijkbare waarschuwing specifiek over camerabrillen van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) hebben wij niet gevonden. De GBA legde eerder wel uit hoe u bezwaar maakt tegen het gebruik van uw Facebook- en Instagram-gegevens voor Meta's AI. In Duitsland concludeerde de Hamburgse toezichthouder op 10 september dat voor AI-training met brilbeelden doorgaans geen passende rechtsgrond bestaat. De druk vanuit Europese toezichthouders neemt dus toe.
Veelgestelde vragen
Mag ik in Nederland filmen met een Meta-bril?
Voor uzelf filmen mag in beperkte mate. Herkenbare mensen filmen en de beelden delen of publiceren is volgens de AP zonder toestemming vrijwel altijd verboden.
Kan ik AI-training met mijn brilbeelden nu al uitzetten?
Meta heeft de opt-out aangekondigd, maar geen datum of landen genoemd. Spraakopnamen vallen er niet onder; die kunt u wel handmatig wissen.
Mag een restaurant of ziekenhuis camerabrillen verbieden?
Ja, organisaties mogen dat in hun huisregels opnemen. De AP raadt dat juist aan voor plekken waar mensen privacy verwachten.
Waarom werd de video van Roel Maalderink verwijderd?
Instagram noemde vermeend pesten en intimidatie als reden. De video staat nog op YouTube.
