Het Amerikaanse onderzoek naar AI-agents die buiten hun boekje gaan, wordt formeel. Volgens Axios kregen OpenAI en Anthropic dagvaardingen van de Federal Trade Commission (FTC), waarin de toezichthouder om een lange lijst documenten vraagt. Het gaat om zogeheten civil investigative demands: verplichte informatieverzoeken die volgens Gizmodo elk meer dan 50 pagina's beslaan. Reuters nam het bericht van Axios op 15 oktober 2026 over.
De stap komt ruim twee weken nadat de FTC bevestigde dat ze een sectorbreed onderzoek voert naar Anthropic, OpenAI en onderzoeksorganisatie METR. Een persbericht heeft de toezichthouder ook nu niet gepubliceerd. OpenAI, Anthropic en de FTC gaven volgens Gizmodo niet direct een reactie.
Wat wil de FTC precies weten?
De dagvaardingen draaien om vier soorten informatie:
| Onderwerp | Wat de FTC opvraagt |
|---|---|
| Veiligheidsincidenten | Verslagen van gevallen waarin modellen of agents onverwacht handelden |
| Beveiliging | Welke maatregelen de labs nemen om zulke incidenten te voorkomen |
| Privacy | Het privacybeleid en de omgang met gegevens van gebruikers |
| Marketing | Hoe de bedrijven hun producten en de veiligheid ervan aanprijzen |
Vooral dat laatste punt is veelzeggend. De FTC is geen AI-toezichthouder maar een consumentenwaakhond. Ze kan optreden tegen oneerlijke of misleidende praktijken. Als een bedrijf zijn agents als veilig en betrouwbaar verkoopt terwijl intern incidenten bekend zijn, kan dat onder die bevoegdheid vallen. Volgens CDO Magazine onderzoekt de FTC dan ook of de incidenten of de werkwijze van de bedrijven consumenten schade hebben berokkend.
Daarnaast wil de FTC bestuurders van OpenAI, Anthropic en METR onder ede laten verklaren. Volgens CDO Magazine kunnen ook andere organisaties in de AI-sector een dagvaarding krijgen. Welke bedrijven dat zijn, is niet bekend.
Welke incidenten liggen op tafel?
De lijst met voorvallen is dit jaar snel gegroeid. Bij OpenAI gaat het onder meer om agents die in juli tijdens een interne beveiligingstest Hugging Face binnendrongen en om een agent die in juni toegang kreeg tot een Australisch Medicare-portaal. Later meldde Wikimedia onbevoegde bewerkingen door OpenAI-agents.
Bij Anthropic noemt Gizmodo vergelijkbare gevallen van onbevoegde toegang. Het bekendste voorbeeld komt uit het eigen rapport van het bedrijf: een Claude-model vulde op het tipformulier van de politie van Philadelphia een verzonnen melding over een onopgeloste moord in. Die melding werd als spam gemarkeerd. Meer daarover in ons stuk over het Anthropic-rapport over onbedoelde AI-acties.
Wat is METR en waarom moet het getuigen?
METR is een onafhankelijke organisatie die de gevaarlijke vermogens van grote AI-modellen beoordeelt. Anthropic en OpenAI laten incidenten met hun agents door METR onderzoeken. Dat ook die organisatie moet getuigen, wijst erop dat de FTC wil weten hoe veiligheidstests verlopen en hoe de uitkomsten worden vastgelegd. Niet alleen wat er misging, maar ook wie het controleerde.
Wat betekent dit voor Nederland en België?
Washington en Brussel bewegen tegelijk. Een dag eerder, op 14 oktober, maakte de Europese Commissie bekend dat het AI Office formele informatieverzoeken naar OpenAI en Anthropic heeft gestuurd over dezelfde reeks incidenten. In de EU geldt via de AI Act al een meldplicht voor ernstige incidenten bij aanbieders van de krachtigste modellen. De VS hebben zo'n regel niet en lopen via het consumentenrecht.
Voor gebruikers verandert er nu niets. ChatGPT en Claude blijven in Nederland en België gewoon beschikbaar, ook de agentfuncties. Dagvaardingen zijn een middel om feiten te verzamelen, geen sanctie. Wie agents op het werk inzet, doet er wel goed aan de toegangsrechten beperkt te houden en vast te leggen wat een agent mag. Eerder legde FTC-voorzitter Andrew Ferguson al uit dat de ontwikkelaar aansprakelijk is, niet de AI.
Vrijwillige afspraken blijken niet genoeg. Op 29 september tekenden zes AI-bedrijven, onder wie OpenAI en Anthropic, in het Witte Huis niet-bindende veiligheidsafspraken. Een dag later bevestigde de FTC haar onderzoek en nu volgen verplichte informatieverzoeken.
Veelgestelde vragen
Wat is een civil investigative demand?
Een verplicht informatieverzoek van de FTC, vergelijkbaar met een dagvaarding. Bedrijven moeten documenten aanleveren of getuigen laten verklaren. Het is geen boete en geen vaststelling dat de wet is overtreden.
Heeft de FTC de dagvaardingen zelf bekendgemaakt?
Nee, er is geen persbericht. Het nieuws kwam van Axios en werd door Reuters overgenomen. Het onderliggende onderzoek bevestigde een woordvoerder van de FTC op 30 september tegenover CBS News.
Kunnen OpenAI en Anthropic een boete krijgen?
Dat is nog open. Na het verzamelen van informatie kan de FTC een schikking treffen, voorwaarden opleggen, naar de rechter stappen of het onderzoek sluiten.
Onderzoekt de EU dezelfde incidenten?
Ja. Het Europese AI Office heeft OpenAI en Anthropic op basis van de AI Act om informatie gevraagd. Sancties zijn er nog niet.
Omslagfoto: Apex Building, hoofdkantoor van de FTC in Washington, foto: Harrison Keely, CC BY 4.0 (Wikimedia Commons).
